Συνέντευξη με τον συγγραφέα Άγγελο Αναγνωστόπουλο

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Αφιερωματικός μήνας στη λογοτεχνία του τρόμου & της φαντασίας...

Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

...και σημερινός μου καλεσμένος στη στήλη των συνεντεύξεων ο συγγραφέας Άγγελος Αναγνωστόπουλος και τα βιβλία του, με τίτλους ''Το έπος της Λάεεναρ (Η Λάεεν και το μεγαλείο της, #1)", ''Το Αίμα των Βασιλείων (Η Λάεεν και το Μεγαλείο της, #2)", ''Στερνό Μελάνι", καθώς και το ''Project Soul-Eater: Το Εργοστάσιο" τα οποία κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Παράξενος Ελκυστής. Του εύχομαι να είναι καλοτάξιδα. Για όσους/ες επιθυμούν να τα διαβάσουν, μπορούν να τα προμηθευτούν είτε από το επίσημο site του εκδοτικού, είτε από κάποιο βιβλιοπωλείο. Για να δούμε τι μοιράστηκε μαζί μας...

ΕΡΩΤΗΣΗ 1: Θα ξεκινήσω με μία ερώτηση που κάνω σε όλους τους συγγραφείς. Πώς μπήκε η συγγραφή στη ζωή σας;

Α.Α. Ξεκίνησα να γράφω στα 16 μου χρόνια, μετά την ανάγνωση του Σιλμαρίλλιον του J.R.R. Tolkien. Η ιδέα της κοσμοπλασίας και όλων των στοιχείων που περιλαμβάνει με είχε εντυπωσιάσει τόσο πολύ, που ήθελα να δημιουργήσω κι εγώ έναν δικό μου κόσμο. Ξεκίνησα περισσότερο να καταγράφω σημειώσεις με έναν πιο εγκυκλοπαιδικό τρόπο και στη συνέχεια προέκυψε η πλοκή, που κατέληξε στο Έπος της Λάεεναρ.

ΕΡΩΤΗΣΗ 2: Από τις εκδόσεις Παράξενος Ελκυστής κυκλοφορούν αρκετά βιβλία σας που υπηρετούν το είδος της φανταστικής λογοτεχνίας. Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια γι'αυτά; (Για να είναι πιο εύκολο και για το αναγνωστικό κοινό, παραθέτω τους τίτλους τους βάσει της σειράς έκδοσής των.)

  Το έπος της Λάεεναρ (Η Λάεεν και το μεγαλείο της, #1)

  Το Αίμα των Βασιλείων (Η Λάεεν και το Μεγαλείο της, #2)

 Στερνό Μελάνι

 Project Soul-Eater: Το Εργοστάσιο

Α.Α. Το πρώτο μου βιβλίο, Το έπος της Λάεεναρ, πραγματεύεται στον πυρήνα του τη μάχη ανάμεσα στο καλό και το κακό, στην ελεύθερη βούληση και την τυφλή υπακοή στο καθήκον. Είναι ο πρόλογος, όπου εξιστορείται στον αναγνώστη η δημιουργία της Λάεεν – του κόσμου – αλλά και ο πρώτος μεγάλος πόλεμος που ξεσπά, όταν μια αλλαγή στη φυσική τάξη των πραγμάτων θα ωθήσει τον Προστάτη ενός λαού, ένα πανίσχυρο πλάσμα, να εναντιωθεί στους υπόλοιπους επιχειρώντας να υπονομεύσει την εξουσία του ίδιου του δημιουργού.

Η συνέχεια αυτού του προλόγου είναι Το αίμα των βασιλείων, το δεύτερο βιβλίο μου. Εδώ ακολουθείται περισσότερο η μυθιστορηματική δομή, καθώς ο αναγνώστης μεταφέρεται σε ένα άλλο σημείο της Λάεεν, την ήπειρο της Αλάσεεναρ. Εκεί, θα ξεκινήσει να ακολουθά την Τελάνιεν, μία μιγά, στην αναζήτηση της εξαφανισμένης μητέρας της. Το ταξίδι της Τελάνιεν θα την οδηγήσει μέσα από ταραγμένες θάλασσες και πειρατές, βυθισμένα νησιά και παρηκμασμένα βασίλεια στο επίκεντρο της πολεμικής διαμάχης που ήδη συναντάμε από το Έπος της Λάεεναρ, στην οποία και θα διαδραματίσει καίριο ρόλο. Μέσα απ’ όλα αυτά, διαφαίνεται ο τρόπος που όσα βιώνουμε μας αλλάζουν, για καλύτερα ή χειρότερα, και εν τέλει πως μερικές φορές το πεπρωμένο είναι αυτό που μας καθορίζει, είτε το θέλουμε είτε όχι.

Στη συνέχεια ακολούθησε το Στερνό Μελάνι, μια συλλογή διηγημάτων μυστηρίου/τρόμου. Συγγραφικά, οδηγήθηκα εκεί μέσα από έναν πειραματισμό με το συγκεκριμένο είδος, γράφοντας της ιστορία «Οδός Όσλερ 30» πρώτα για τη συλλογή Στη Σκιά του Ερέβους, που κυκλοφόρησε ως δωρεάν e-book από την νυν Codex: Φantastica, τότε Λέσχη Φανταστικής Λογοτεχνίας Καρδίτσας, το 2023. Μέσα από αυτή τη διαδικασία συνειδητοποίησα πως μου αρέσει το είδος και ανταποκρίνομαι καλά σε αυτό, επομένως και συνέχισα να γράφω ιστορίες στον ίδιο τόνο: Βικτωριανή Αγγλία, αμφιλεγόμενοι, γκρίζοι χαρακτήρες, μεταφυσικός ή ψυχολογικός τρόμος. Το αποτέλεσμα ήταν αυτή η συλλογή, το Στερνό Μελάνι, μέσα από την οποία εξερευνώνται επτά αυτοτελείς ιστορίες, που αποτελούν την τελευταία γραπτή μαρτυρία του καθενός από τους επτά πρωταγωνιστές.

Το πιο πρόσφατο εκδοθέν έργο μου είναι το Project Soul-Eater: Το εργοστάσιο. Πρόκειται για ένα δυστοπικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, με έντονα στοιχεία γουέστερν. Ο πρωταγωνιστής είναι ο Κρέιν Τζόουνς, ένας Περιπλανητής που, έχοντας βιώσει μία βαριά απώλεια πριν από δέκα χρόνια, ζει την κάθε μέρα για τον εαυτό του, ψάχνοντας κάποια πρόκληση που θα τον κάνει να σπάσει τη ρουτίνα του. Όταν μία μέρα ανακαλύπτει ένα πόστερ με τη λέξη «ΑΠΑΤΕΩΝΑΣ» βαμμένη πάνω του, αποφασίζει να το διερευνήσει περεταίρω και καταλήγει να χαράσσει τον δικό του δρόμο, σε ένα ταξίδι που αποδεικνύει πως η απληστία έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή της ανθρώπινης ψυχής, με διάφορους τρόπους.

ΕΡΩΤΗΣΗ 3: Τί θα επιθυμούσατε να κρατήσει το αναγνωστικό κοινό από την επαφή του με τα βιβλία σας;

Α.Α. Πιο πολύ απ’ όλα θα ήθελα –και ελπίζω πως το καταφέρνω– ο αναγνώστης να καταλάβει ότι ο ανθρώπινος ψυχισμός είναι κάτι πολύ περίπλοκο. Είναι κάτι που επηρεάζεται από ό,τι ζούμε, μεταβάλλεται και όταν ζορίζεται μας ωθεί στα άκρα. Αυτό είναι κάτι που προσπαθώ κι εγώ να εξερευνήσω μέσα από τα βιβλία μου από συγγραφικής πλευράς, ειδικά στα τελευταία. Στο Στερνό Μελάνι με την κάθε ιστορία εξερευνούσα και ένα νέο όριο για τον κάθε μου ήρωα. Έψαχνα τι είναι αυτό που μπορεί να ωθήσει έναν άνθρωπο σε ακραίες πράξεις, στο να αφήσει τα προσχήματα και να αποκαλύψει τον πραγματικό του εαυτό – πόσο μακριά μπορεί να φτάσει κανείς για να πετύχει αυτό που θέλει. Και ο τρόμος σαν είδος προσφέρεται γι’ αυτό, καθώς δείχνει στον αναγνώστη πώς δρουν υπό πίεση, φόβο και αγωνία οι χαρακτήρες, τι είναι πραγματικά ικανοί να κάνουν δρώντας καθαρά εγωιστικά.

ΕΡΩΤΗΣΗ 4: Τί μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για εσάς; Δουλεύετε τα βιβλία σας με κάποιο συγκεκριμένο πλάνο, ή, αφήνετε στην εκάστοτε ιστορία και στα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν μέσα σε αυτήν να οδηγήσουν τη σκέψη σας;

Α.Α. Συνήθως ως «έμπνευση» λειτουργεί το μήνυμα που κι εγώ ο ίδιος αναζητώ. Πολύ σπάνια γράφω μία ιστορία έχοντας ξεκαθαρίσει μέσα μου το τελικό συμπέρασμα, αν μπορούμε το πούμε έτσι – τις περισσότερες φορές καταντά κάπως δογματικό αυτό. Συνήθως με απασχολεί κάτι, έχω έναν προβληματισμό, και η ανάγκη να τον εξερευνήσω με ωθεί στο να γράψω την ιστορία.

Όσον αφορά το πλάνο, έχω δοκιμάσει να γράψω και χωρίς, αλλά και με αυτό. Η αλήθεια είναι πως δεν έχω καταλήξει ακόμα στο τι με βολεύει περισσότερο. Είναι σίγουρο πως χωρίς πλάνο το αποτέλεσμα είναι κάπως πιο ωμό, κι αυτό εξυπηρετεί τις ιστορίες μικρότερης φόρμας, όπως τα διηγήματα, γιατί θέλεις μέσα σε λίγες σελίδες να ιντριγκάρεις τον αναγνώστη και να διατηρήσεις το ενδιαφέρον του μέχρι την κορύφωση, η οποία αν και ερχόμενη γρήγορα πρέπει να του δημιουργήσει συναισθήματα. Στα μυθιστορήματα τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά. Αν δουλεύεις χωρίς σχεδιάγραμμα πρέπει να έχεις μια πολύ καλή ιδέα σχετικά με το πού θέλεις να φτάσει η ιστορία σου, ή να έχεις την εμπειρία που σου επιτρέπει να προσαρμόζεσαι στα δεδομένα που ο ίδιος δημιουργείς γράφοντας, αλλιώς η κατάσταση ξεφεύγει από τα χέρια σου, μπλοκάρεις ή καταλήγεις να έχεις μια κακή δομή. Σε αυτό το πλαίσιο της μεγάλης φόρμας, προς το παρόν, θεωρώ πως μου ταιριάζει περισσότερο να δουλεύω βάσει κάποιου σχεδιαγράμματος.

ΕΡΩΤΗΣΗ 5: Γιατί επιλέξατε να γράψετε βιβλία που να ανήκουν στο είδος της φαντασίας; Τί σας ελκύει σε αυτήν;

Α.Α. Θεωρώ πως όσοι/-ες γράφουμε στο συγκεκριμένο είδος συνήθως αναζητούμε στοιχεία παρόμοια με αυτά που θέλουμε να έχει ένα βιβλίο που θα διαβάσουμε – και το βασικότερο από αυτά είναι η απόδραση. Όταν ο μεγάλος Τ.Ρ.Ρ. Τόλκιν είχε γράψει στο περίφημο άρθρο του On Fairy-Stories σχετικά με την έννοια της απόδρασης, τόνιζε πως το να διαβάζουμε για φανταστικούς κόσμους μάς κάνει να ξεφεύγουμε από την καθημερινότητα όχι γιατί δειλιάζουμε μπροστά σε αυτήν, αλλά γιατί στους φανταστικούς κόσμους, μέσα από τα εξωπραγματικά παραδείγματα που μας δίνονται, βρίσκουμε τη δύναμη να πάρουμε τη ζωή στα χέρια μας και να δράσουμε με περισσότερη αυτοπεποίθηση για να αντιμετωπίσουμε την κάθε δυσκολία.

Κάτι τέτοιο ισχύει και για εμάς που γράφουμε σε αυτό το είδος, ή ενσωματώνουμε εκφάνσεις του στα γραπτά μας. Το Φανταστικό είναι μία τεράστια ομπρέλα κάτω από την οποία βρίσκουν καταφύγιο και άλλα είδη, όπως το μυστήριο, ο τρόμος, το ρομάντζο, οι κοινωνικοί/πολιτικοί προβληματισμοί. Στην τελική, η φαντασία είναι που οδηγεί στη μυθοπλασία· αλλιώς θα δεν θα κάναμε λόγο ούτε για μύθο, ούτε για ποίηση.

ΕΡΩΤΗΣΗ 6: Για ποιους λόγους πιστεύετε ότι στρέφονται οι αναγνώστες/στριες, όλο και περισσότερο, στην ανάγνωση βιβλίων φανταστικής λογοτεχνίας;

Α.Α. Νομίζω πως εν μέρει απάντησα παραπάνω. Οι περισσότεροι/-ες αναζητούμε την απόδραση, και κυρίως τον παραδειγματισμό και την ταύτιση. Μπορεί να ταυτιζόμαστε και με χαρακτήρες ενός κοινωνικού, π.χ., μυθιστορήματος, ωστόσο αυτό δε μας πάει και πολύ μακριά από την καθημερινότητά μας – δεν υπάρχει κάποια πρόκληση σε αυτό, γιατί είναι καθημερινά τα παραδείγματα των ηρώων και δοκιμάζονται σε αντίστοιχες καταστάσεις που μπορεί κι εμείς να βιώνουμε ή να έχουμε βιώσει στο παρελθόν.

Με τα έργα του Φανταστικού είναι κάπως διαφορετικά τα πράγματα. Ταυτιζόμαστε περισσότερο με χαρακτήρες-μοντέλα, με πρότυπα, τα οποία μέσα στη σπουδαιότητά τους μας ωθούν στο να θέλουμε να τους μοιάσουμε, να γίνουμε κι εμείς παραδειγματικοί με τον τρόπο μας. Επίσης, ανάλογα με την ικανότητα του συγγραφέα, ο αναγνώστης νιώθει πως είναι κι εκείνος μέρος του κόσμου που ξεδιπλώνεται μπροστά του όσο διαβάζει, ότι παίζει κι αυτός κάποιο ρόλο στα γεγονότα μιας και συμπάσχει με τους χαρακτήρες, ταυτίζεται μαζί τους και βλέπει στοιχεία τις προσωπικότητάς του σε αυτούς ή τις καταστάσεις που βιώνουν – οι οποίες καταστάσεις, όμως, στην υπερβολή της Φανταστικής Λογοτεχνίας προκαλούν κοσμοϊστορικές συνέπειες. Αναφέρομαι ξανά στον Τόλκιν τώρα, αλλά το αν ο Φρόντο θα καταφέρει να πετάξει το Δαχτυλίδι στις φωτιές του Βουνού του Χαμού επηρεάζει τη μοίρα ολόκληρης της Μέσης-γης. Αν σε κάποιο κοινωνικό μυθιστόρημα ο Μιχάλης χάσει το λεωφορείο ή χωρίσει με την Άννα… καταλαβαίνετε τη διαφορά.

ΕΡΩΤΗΣΗ 7: Υπάρχει πιθανότητα οι εγχώριοι/ες συγγραφείς κάπως να φοβούνται την κριτική του αναγνωστικού κοινού της χώρας μας;

Α.Α. Νομίζω ότι όλοι οι καλλιτέχνες γενικότερα ανησυχούμε κάπως για την υποδοχή που θα έχει το έργο μας. Όσοι δεν νοιάζονται είναι είτε αφελείς, είτε τόσο φτασμένοι που οποιοδήποτε σχόλιο δεν τους αγγίζει. Μιας και μιλάμε για εγχώριους/-ες όμως, συγγραφείς, που στην πλειονότητά μας παλεύουμε ακόμη για να καθιερωθούμε, πιστεύω πως η κριτική είναι αδιαμφισβήτητα κάτι που θα απασχολήσει. Δεν υπάρχει, παρ’ όλα αυτά, λόγος για να τη φοβάται κανείς. Αυτό που έγραψες ολοκληρώθηκε, έφυγε από τα χέρια σου στην καλύτερη δυνατή κατάσταση, με όλα τα εφόδια που θα μπορούσες εσύ να του δώσεις τη δεδομένη στιγμή, και από εκεί και πέρα το αν πέτυχες αυτά που ήθελες ή όχι μένει να κριθεί από τους αναγνώστες. Φυσικά, ποτέ ένα βιβλίο δεν θα είναι τέλειο. Το ερώτημα είναι πόσο κοντά θες σαν συγγραφέας να φτάσεις σε αυτό, αν είσαι πρόθυμος να διορθώσεις κάποιες αδυναμίες σου για να το πετύχεις, παραδεχόμενος πως δεν είσαι ο τέλειος συγγραφέας. Η καλοπροαίρετη κριτική θα σε βοηθήσει, από όποιον κι αν προέρχεται. Στην κακοπροαίρετη, απλά κουνάς το κεφάλι και προχωράς.

ΕΡΩΤΗΣΗ 8: Έχετε ξεκινήσει τη συγγραφή του επόμενου έργου σας; Κι αν ναι, θα μπορούσατε να μοιραστείτε κάτι μαζί μας;

Α.Α. Φυσικά, μάλιστα βρίσκομαι και κοντά στην ολοκλήρωσή του. Πρόκειται για μία συλλογή διηγημάτων λαογραφικού τρόμου τοποθετημένη στην ελληνική επαρχία του 20 ου αιώνα. Στην αρχή επιχείρησα να είναι λίγο πιο προσγειωμένα στην κοινωνική πραγματικότητα, έχοντας έναν περισσότερο ηθογραφικό χαρακτήρα, αλλά… ο τρόμος με κέρδισε. Ίσως κάποια στιγμή μελλοντικά να κυκλοφορήσουν και αυτά τα διηγήματα που «κόπηκαν», σε μια τέτοιου χαρακτήρα συλλογή. Όταν με το καλό ολοκληρωθούν και τα διηγήματα που απομένουν, θα ακολουθήσουν οι γνωστές διαδικασίες προς τον δρόμο της έκδοσης.

ΕΡΩΤΗΣΗ 9: Σαν αναγνώστης, τί είδους βιβλία προτιμάτε να διαβάζετε;

Α.Α. Η αλήθεια είναι πως το γούστο είναι κάτι που αλλάζει ανάλογα με τη χρονική περίοδο. Αυτό το διάστημα προτιμώ τα βιβλία τρόμου, κυρίως λαογραφικού, μιας και είναι περισσότερο κοντά σε αυτό που γράφω τώρα. Αγαπημένα είδη είναι σίγουρα εκείνο της φαντασίας, αλλά και το ιστορικό μυθιστόρημα.

ΕΡΩΤΗΣΗ 10: Τέλος, ποιο το όραμά σας ως δημιουργός;

Α.Α. Θα ήθελα απλώς να συνεχίσω να ανταποκρίνομαι στις συγγραφικές προκλήσεις που θέτω ο ίδιος στον εαυτό μου. Εύχομαι κι οι αναγνώστες μου να μοιράζονται την ίδια επιθυμία. Εγώ, πάντως, δεν πρόκειται να σταματήσω σύντομα να βαδίζω στον δρόμο που έχω ξεκινήσει.

Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας και τις απαντήσεις σας.

Με εκτίμηση, Κυριακή Γανίτη από το blog Dominica Amat