Συνέντευξη με τη συγγραφέα Αντωνία Τρικαλιώτη

Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΑΝΤΩΝΙΑ ΤΡΙΚΑΛΙΩΤΗ

Αφιερωματικός μήνας στη λογοτεχνία του τρόμου & της φαντασίας...

Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

...και σημερινή μου καλεσμένη στη στήλη των συνεντεύξεων η συγγραφέας Αντωνία Τρικαλιώτη και το βιβλίο της, με τίτλο ''Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ", το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γραφή. Της εύχομαι να είναι καλοτάξιδο. Για όσους/ες επιθυμούν να το διαβάσουν, μπορούν να το προμηθευτούν είτε από το επίσημο site του εκδοτικού, είτε από κάποιο βιβλιοπωλείο. 

Πάμε να δούμε τι μοιράστηκε μαζί μας...

ΕΡΩΤΗΣΗ 1: Ποια ήταν η αφορμή για να ασχοληθείτε με τη συγγραφή;

A.T. Μία τηγανιά πατάτες. Ήμουν έξι χρονών, είχα μόλις μάθει να γράφω, και η μητέρα μου με άφησε με ένα τετράδιο κι ένα μολύβι μπροστά μου για να περάσω την ώρα μου ζωγραφίζοντας, όσο εκείνη τηγάνιζε πατάτες. Μέχρι να ετοιμαστούν οι πατάτες, έγραψα μια ιστοριούλα, της μιας σελίδας (πιθανώς με τα τεράστια γράμματα και τα κενά που αφήνουν τα εξάχρονα) με ήρωες πατάτες. Δε θυμάμαι την πλοκή, ούτε αν υπήρχε πλοκή. Έχω την αίσθηση πως ήταν χιουμοριστικό, γιατί αυτό ήταν το ύφος μου ως τα είκοσι, και εφόσον πρωταγωνιστούσαν οι πατάτες θα το κατατάσσαμε στη «λογοτεχνία» του φανταστικού. Έκτοτε δε σταμάτησα να γράφω, πάντα στην ευρύτερη σφαίρα του φανταστικού, για παράδειγμα, ενώ έγραφα και ως παιδί και ως έφηβη, ποτέ δεν κράτησα ημερολόγιο. Βέβαια όσα γράφουμε, περιέχουν πάντα τα βιώματα και τους προβληματισμούς μας, όχι όμως με τον ρεαλισμό που χρησιμοποιείται σε ένα ημερολόγιο.

Επομένως, η συγγραφή για εμένα ξεκίνησε από μόνη της, αμέσως μόλις απέκτησα την ικανότητα να γράφω, χωρίς κάποιο ερέθισμα, κάποιον στο περιβάλλον μου που να έγραφε ή να με προέτρεψε. Ήταν ένα χαρακτηριστικό μου που απλώς περίμενε την προϋπόθεση να μάθω γραφή και ανάγνωση για να εκδηλωθεί. Ίσως σημαντικό ρόλο έπαιξε η πολλή τηλεόραση, με τα ευφάνταστα προγράμματα για παιδιά και ενήλικες που μεταδίδονταν τότε, καθώς και τα πολλά βιντεοπαιχνίδια που υπήρχαν από πάντα στη ζωή μου.

ΕΡΩΤΗΣΗ 2: Από τις εκδόσεις Γραφή κυκλοφορεί το βιβλίο σας, με τίτλο ''Η Συνέχεια''. Να είναι καλοτάξιδο. Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια γι’αυτό;

A.T. Σας ευχαριστώ. Να πω καταρχάς πως «Η Συνέχεια» κατέκτησε τη δεύτερη θέση των βραβείων Everlies του Fantasy Festival, στην κατηγορία του καλύτερου μυθιστορήματος Επιστημονικής Φαντασίας Έλληνα/ίδας συγγραφέα, που εκδόθηκε το 2024. Κυκλοφορεί και στα αγγλικά με τον τίτλο «The Succession», ενώ ετοιμάζεται και το graphic novel του.

Διαδραματίζεται στο κοντινό μέλλον, όπου η ανθρωπότητα έχει εκπέσει. Ακολουθούμε την πορεία ενός ανθρωποειδούς ρομπότ, του Τάλου, καθώς αναζητά την αλήθεια για το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει αναλάβει τα ηνία. Μέσα από αυτή την αναζήτηση, ο Τάλως ανακαλύπτει τον ίδιο του τον εαυτό, εξελίσσεται, αμφισβητεί την κοινωνική διάρθρωση και ουσιαστικά αναδεικνύει όλους εκείνους τους μηχανισμούς, που μας είναι ήδη γνωστοί από την πραγματική κοινωνία στην οποία ζούμε.

Θα έλεγα, λοιπόν, πως είναι ένα μυθιστόρημα κοινωνικής Ε.Φ., προσιτό σε αναγνώστες που δεν είναι εξοικειωμένοι με το είδος, ή αν θέλετε, είναι επιφυλακτικοί με τη λογοτεχνία αυτή. Με γρήγορη ροή και πολλές ανατροπές που είναι αναπόσπαστο στοιχείο της γραφής μου.

ΕΡΩΤΗΣΗ 3: Άραγε, τί μπορεί να συμβολίζει -εντός κι εκτός εισαγωγικών- αυτή ''Η Συνέχεια'';

A.T. Από την αγγλική απόδοση του τίτλου μπορείτε να συμπεράνετε πως συμβολίζει κυρίως τη διαδοχή. Αν πούμε πως η ανθρωπότητα διαδέχτηκε τους δεινοσαύρους, στο ποιος έχει το πάνω χέρι στη Γη, ποιοι θα διαδεχτούν τους ανθρώπους και θα γράψουν τη συνέχεια της ιστορίας; μήπως είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη που δημιουργεί (με τη συμβολή μας φυσικά) τις προϋποθέσεις για να αναλάβει αυτόν τον ρόλο; Μήπως μία διάδοχη κατάσταση είναι θετική και δικαιότερη για όλους όσους κατοικούν στον πλανήτη μας; Ο κόσμος μας συνεχώς μεταβάλλεται, και η συνέχεια είναι κάτι φυσικό, που όχι μόνο δεν πρέπει να μας τρομάζει, αλλά πρέπει και να το επιδιώκουμε.

Όμως, δε συμβολίζει μόνο αυτό. Το βιβλίο μου επικεντρώνεται περισσότερο στον Τάλω, παρά στο τι συμβαίνει γύρω του. Κι έτσι η συνέχεια αποκτά προσωπική χροιά, όταν ο Τάλως καλείται να συνεχίσει ακόμη κι όταν όλα όσα γνωρίζει για τον εαυτό του και τον κόσμο του καταρρίπτονται, όταν όλα γύρω του αλλάζουν.

ΕΡΩΤΗΣΗ 4: Ποια η πηγή έμπνευσης της παρούσας ιστορίας; Πόσο χρόνο χρειαστήκατε για να ολοκληρώσετε τη συγγραφή του βιβλίου;

A.T. Τέλεια, οι δύο ερωτήσεις, στις οποίες πάντα ντρέπομαι να απαντήσω, σε μία. Για εμένα η συγγραφή λειτουργεί κάπως έτσι «Τι θέλω να γράψω τώρα; θεατρικό έργο; για ενήλικες; για παιδιά; να είναι σκοτεινό; δημώδες; έχω κάποιο αυθόρμητο μικροδιήγημά μου από το οποίο μπορώ να πάρω την ιδέα ή να σκεφτώ για πέντε λεπτάκια για να κατεβάσω μία νέα ιδέα;» Έτσι λοιπόν και με αυτό το βιβλίο, το ζητούμενό μου ήταν πως ήρθε η στιγμή να εκδώσω ένα μυθιστόρημα, κι εφόσον ό,τι είχα γράψει ως τότε είχε μικρή φόρμα, εντελώς συνειδητά αποφάσισα πως πρέπει να είναι Ε.Φ. γιατί είμαι πιο εξοικειωμένη με αυτό, να είναι προσβάσιμο και όχι ιδιαίτερα εξεζητημένο για να γίνω αποδεκτή ως πρωτοεμφανιζόμενη, και μετά δημιουργήθηκε η ιδέα που ο πυρήνας της ήταν να παρουσιάσω την πλευρά της τεχνητής νοημοσύνης, τη δική της αλήθεια, τα δικά της ζητούμενα και όχι της ανθρωπότητας.

Το έγραψα στη διάρκεια ενός έτους, όμως ασχολήθηκα μόνο τρεις με τέσσερις μήνες με αυτό. Δε θα μπορούσα να γράψω αργά, πιστεύω πως θα χανόταν το ύφος, ο ειρμός, αλλά και το ενδιαφέρον μου στο να ολοκληρώσω ένα έργο.

ΕΡΩΤΗΣΗ 5: Γιατί επιλέγξατε να γράψετε ένα βιβλίο που συνδυάζει την επιστημονική φαντασία με τον τρόμο σε ένα αλλιώτικο πλαίσιο από τα όσα έχουμε συνηθίσει; Τί σας ελκύει σε αυτά;

A.T. Αν σας πω πως έμαθα από τη δική σας κριτική (που ήταν και μία από τις πρώτες για το βιβλίο μου) ότι είναι και τρόμου; Ναι μεν η ανθρωπότητα βρίσκεται σε κακή κατάσταση, κινδυνεύει, υπάρχει σκοτεινή ατμόσφαιρα, απειλή, κυνηγητό, όμως εγώ σε καμία περίπτωση δεν το είδα ως λογοτεχνία τρόμου, ίσως επειδή στο μυαλό μου ο τρόμος πάει πακέτο με το μεταφυσικό, που δεν υπάρχει στο βιβλίο μου. Βέβαια πολλοί αναγνώστες συμφώνησαν μαζί σας πως είναι και τρόμου. Το αλλιώτικο πλαίσιο είναι πως αυτή τη φορά βλέπουμε την «αντίπαλη» πλευρά, αυτή της τεχνητής νοημοσύνης, γι’ αυτό κι εγώ δεν είδα κάποιον τρόμο αφού η τεχνητή νοημοσύνη στο βιβλίο μου δεν απειλείται.

Με ελκύει η φουτουριστική αισθητική στην Ε.Φ. και όλη η κουλτούρα γύρω από αυτή. Ο αλληγορικός τρόπος που μιλάει για το σήμερα, η ερμηνεία που δίνει στον πραγματικό κόσμο. Στον τρόμο με ελκύει αυτό που υποβόσκει, αυτό που ξέρουμε πως υπάρχει αλλά δεν τολμάμε να το κοιτάξουμε, να το αναγνωρίσουμε, να το αναζητήσουμε και να το αντιμετωπίσουμε, ακόμα κι όταν έχει κατακλύσει τη ζωή μας. Βλέπετε λοιπόν πως και τα δύο αυτά λογοτεχνικά μέσα χρησιμοποιούν τη φαντασία ως μεταγλωττιστή της πραγματικότητας.

ΕΡΩΤΗΣΗ 6: Τί πιστεύετε ότι θα κρατήσει το αναγνωστικό κοινό από την επαφή του με την ιστορία του βιβλίου σας;

A.T. Τα μηνύματα των αναγνωστών μού δείχνουν πως ο καθένας κρατάει κάτι διαφορετικό, ακόμη και πτυχές της ιστορίας, ή νοήματα που δεν περνούσαν από το μυαλό μου. Επομένως, δεν μπορώ να υπολογίσω συνολικότερα τι θα μείνει στο κοινό. Μπορώ όμως να σας πω πως σκοπός μου ήταν να «κάνω» τους αναγνώστες να μπαίνουν στη θέση των άλλων, να μη βλέπουν μόνο το τι είναι δίκαιο για τους εαυτούς τους. Δεν ξέρω αν το πέτυχα.

ΕΡΩΤΗΣΗ 7: Για ποιους λόγους πιστεύετε ότι θα έπρεπε να στραφούν οι αναγνώστες/στριες στην ανάγνωση βιβλίων φανταστικής λογοτεχνίας και τρόμου;

A.T. Το «πρέπει» σε αυτά τα ζητήματα δεν υπάρχει. Ο καθένας πρέπει να διαβάζει αυτά που απολαμβάνει περισσότερο. Αν κάποιος έχει δώσει ευκαιρίες στη λογοτεχνία του φανταστικού και δεν του κάνει, δε θα επιμείνω. Σε κάποιον που ψάχνει τα επιχειρήματα για να στραφεί σε τέτοια αναγνώσματα, θα έλεγα πως μέσα από το φανταστικό (εκεί συγκαταλέγω και του τρόμου) γινόμαστε σαν αναγνώστες πιο δεκτικοί στο να δούμε τις δυσάρεστες αλήθειες του πραγματικού μας κόσμου,

πράγμα που αν ειπωθεί με τον ρεαλισμό μπορεί να αποκτήσει διδακτική χροιά, να μας κάνει αρνητικούς, να κατεβάσουμε ρολά και να μην μας αγγίξει το μήνυμα ενός βιβλίου. Το φανταστικό αίρει τις αντιστάσεις και επιπλέον οξύνει τη δημιουργικότητα των κοινωνών του.

ΕΡΩΤΗΣΗ 8: Είναι η επιστημονική φαντασία ένα αδικημένο από το αναγνωστικό κοινό της χώρας μας λογοτεχνικό είδος;

A.T. Αν είναι αδικημένο να διεκδικήσει τον χώρο του. Σε αυτό, αν ισχύει που δεν είμαι σίγουρη, φταίμε εμείς οι συγγραφείς του είδους και όλοι όσοι εμπλέκονται με τον χώρο του βιβλίου. Υπάρχει σε πολλούς η λανθασμένη αντίληψη πως το είδος αυτό απευθύνεται μόνο σε παιδιά, κοινώς πως πρόκειται για παραμυθάκια. Εδώ είμαστε όμως για να αποδείξουμε το αντίθετο, να διεκδικήσουμε μεγαλύτερο μερίδιο από την πίτα των αναγνωστών, κι ένας μόνο τρόπος υπάρχει για να το κάνουμε αυτό, οι συγγραφείς να γράφουμε καλά έργα, οι εκδότες να εκδίδουν τα καλά έργα, και οι υπόλοιποι να προωθούν τα καλά έργα. Ζητάω πολλά;

ΕΡΩΤΗΣΗ 9: Έχετε ξεκινήσει τη συγγραφή του επόμενου έργου σας; Κι αν ναι, θα μπορούσατε να μοιραστείτε κάτι μαζί μας;

A.T. Έχω ολοκληρώσει τη συγγραφή του επόμενου έργου μου, τα δικά μου περάσματα, τους beta readers, και το έχω ξαμολήσει να βρει εκδοτικό οίκο, γι’ αυτό τσεκάρετε τα εισερχόμενα σας. Πρόκειται για μυθιστόρημα χιουμοριστικής επιστημονικής φαντασίας που όμως πραγματεύεται πικρά θέματα, με κεντρική ηρωίδα μία παπαγάλο που γίνεται πειραματόζωο. Εδώ δεν είχα κατά νου να γράψω κάτι προσιτό στους αναγνώστες, είναι «Αντωνία» αφιλτράριστη και όποιος αντέξει. Επίσης έχω φτάσει στα μισά του μεθεπόμενου μυθιστορήματός μου, που είναι τρόμου - μυστηρίου, της λογοτεχνίας του φανταστικού πάντα.

ΕΡΩΤΗΣΗ 10: Σαν αναγνώστρια, τί είδους βιβλία προτιμάτε να διαβάζετε;

A.T. Τα βιβλία στα οποία δεν μπορείς να βάλεις ταμπέλα, που δεν ανήκουν αποκλειστικά σε ένα υποείδος υπηρετώντας το με εμμονή. Γι’ αυτό μου αρέσει πολύ ο Ίταλο Καλβίνο. Όλα του τα έργα έχουν το στοιχείο του φανταστικού, πού θα μπορούσες να τα κατατάξεις όμως; μάλλον στο είδος της εξαιρετικής λογοτεχνίας. Όπως έχει πει ο ίδιος άλλωστε, «η φαντασία είναι σαν τη μαρμελάδα, χρειάζεται να την αλείψουμε πάνω σε μια στέρεη βάση ψωμιού», έτσι κι εγώ αποζητώ τη φαντασία αλλά και τη στέρεη βάση να συνυπάρχουν στα αναγνώσματά μου.

ΕΡΩΤΗΣΗ 11: Ποια η συμβουλή σας προς τους/τις νέους συγγραφείς;

A.T. Να γράφουν, να μη σταματάνε να πειραματίζονται, να βγαίνουν από την άνεσή τους, και πριν προσπαθήσουν να εκδώσουν κάτι να έχουν συνειδητοποιήσει πλήρως τους λόγους που το κάνουν, ώστε να έχουν αποφασίσει πόσο είναι διατεθειμένοι να «αναλωθούν» στον επαγγελματικό-εμπορικό πλέον χώρο.

ΕΡΩΤΗΣΗ 12: Τέλος, ποιο το όραμά σας ως δημιουργός;

A.T. Στη ζωή μου δεν έχω οράματα αλλά στόχους. Προφανώς, όλοι μας θέλουμε να διαβαστούμε από όσους περισσότερους γίνεται, όμως υπάρχουν εκατομμύρια συγγραφείς εκεί έξω, αν προσθέσουμε και όσους υπήρξαν στο παρελθόν, τότε σίγουρα αν κάποιοι δε διαβάσουν εμένα δε θα χάσουν κάτι σημαντικό, το ίδιο ισχύει ακόμη και για τους Νομπελίστες, για κάθε καλό βιβλίο υπάρχει ένα αντίστοιχο καλύτερο, και για κάθε τέλειο βιβλίο υπάρχει το ανάλογο τελειότερο, που αν βάλουμε και την υποκειμενικότητα εδώ, η λογοτεχνία αντέχει να υπάρχει και χωρίς τα βιβλία μου.

Ο στόχος μου, όσον αφορά τη συγγραφή βιβλίων, είναι να κατανοήσω πλήρως πώς λειτουργεί ο χώρος των εκδόσεων στη χώρα μας, αλλά και πού στέκομαι εγώ σε αυτόν, ώστε να αποφασίσω (μετά την έκδοση και των τριών βιβλίων για τα οποία σας μίλησα) αν έχω λόγους να εκδίδονται τα έργα μου ή αν θα συνεχίσω να γράφω μόνο για εμένα, για τους δικούς μου και για το θέατρο, όπως έκανα σε όλη μου τη ζωή. Η δημιουργικότητα και η συγγραφή είναι το οξυγόνο μου και δεν θέτω όρους σε αυτό, μόνο συνεχίζω να το αναπνέω οργανικά χωρίς όραμα.

Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας και τις απαντήσεις σας.

Με εκτίμηση, Κυριακή Γανίτη από το blog Dominica Amat

Διαβάστε την κριτική μου για το βιβλίο ''Η Συνέχεια'' εδώ: https://www.dominicamat.gr/2024/12/blog-post_53.html

Υ.Γ. Και για να μην ξεχνιόμαστε! Η ανοιχτή πρόσκληση προς τους/τις εγχώριους/ες συγγραφείς του τρόμου, της φαντασίας και των παρακλαδιών αυτών ισχύει για όλον τον μήνα Οκτώβρη! Οπότε, είμαι στη διάθεσή σας!