Συνέντευξη με τη συγγραφέα Μαρία Τότσα

Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΜΑΡΙΑ ΤΟΤΣΑ

Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

Σημερινή μου καλεσμένη στη στήλη των συνεντεύξεων η συγγραφέας Μαρία Τότσα. Την ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο και τις απαντήσεις της. Από τις εκδόσεις Μελτέμι κυκλοφορεί το  βιβλίο της, με τίτλο «Το Μυστικό της Λύχνης». Της εύχομαι να είναι καλοτάξιδο. Για όσους/ες επιθυμούν να το διαβάσουν, μπορούν να το προμηθευτούν είτε από το επίσημο site του εκδοτικού, είτε από κάποιο βιβλιοπωλείο.

Πάμε να δούμε τι μοιράστηκε μαζί μας...

ΕΡΩΤΗΣΗ 1. Τι σας οδήγησε στη συγγραφή ενός παιδικού βιβλίου;

Μ.Τ. Η αγάπη μου για τη συγγραφή ξεκίνησε από τα μαθητικά μου χρόνια, όταν έκανα τις πρώτες μου απόπειρες να γράψω παραμύθια. Μεγαλώνοντας, αυτή η αγάπη παρέμεινε ζωντανή και βρήκε έναν νέο τρόπο έκφρασης μέσα από την επαγγελματική μου πορεία. Η καθημερινή επαφή με τα παιδιά, αλλά και η ενασχόλησή μου με την Ειδική Αγωγή, αποτέλεσαν μια επιπλέον πηγή έμπνευσης. Έτσι, η συγγραφή ενός παιδικού βιβλίου ήρθε ως φυσική συνέχεια της αγάπης μου για τις ιστορίες, συνδυάζοντας δύο κόσμους που αγαπώ ιδιαίτερα: τη λογοτεχνία και την εκπαίδευση.

ΕΡΩΤΗΣΗ 2. Από τις εκδόσεις Μελτέμι κυκλοφορεί το παιδικό σας βιβλίο, με τίτλο «Το Μυστικό της Λύχνης». Να είναι καλοτάξιδο. Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια γι’ αυτό;

Μ.Τ. Σας ευχαριστώ πολύ για τις όμορφες ευχές!

«Το Μυστικό της Λύχνης» είναι μια ιστορία γεμάτη φαντασία, περιπέτεια και μικρές ανακαλύψεις. Πέντε παιδιά, η Λίνα, ο Μάριος, η Έλενα, η Σοφία και ο Γιάννης, συναντούν μια μυστηριώδη αλεπού, τη Λύχνη, που τους παρασύρει σε ένα ταξίδι διαφορετικό από όσα έχουν γνωρίσει μέχρι τότε.

Στην πορεία τους θα βρεθούν αντιμέτωποι με πέντε δοκιμασίες, θα χρειαστεί να λύσουν γρίφους, να ξεπεράσουν εμπόδια και, κυρίως, να εμπιστευτούν ο ένας τον άλλον. Κάθε παιδί έχει τον δικό του χαρακτήρα, τις δικές του δυσκολίες και τα δικά του ξεχωριστά χαρίσματα, τα οποία αποδεικνύονται πολύτιμα για την εξέλιξη της περιπέτειας.

Ήθελα να δημιουργήσω ένα παραμύθι που θα κρατά ζωντανό το ενδιαφέρον των παιδιών και θα τους δίνει την ευκαιρία να ταξιδέψουν με τη φαντασία τους. Παράλληλα, μέσα από τις περιπέτειες των ηρώων, να ανακαλύψουν πως πολλές φορές η μεγαλύτερη δύναμή μας βρίσκεται σε όσα μπορούμε να καταφέρουμε μαζί. 

ΕΡΩΤΗΣΗ 3. Τι μπορεί να είναι πηγή έμπνευσης για εσάς; Πόσο χρόνο μπορεί να χρειαστείτε για να ολοκληρώσετε τη συγγραφή ενός παραμυθιού;

Μ.Τ. Έμπνευση μπορώ να αντλήσω σχεδόν από οτιδήποτε. Μια εικόνα, μια συζήτηση ή μια μικρή στιγμή της καθημερινότητας μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας ιστορίας. Φυσικά, τα παιδιά, με τη φαντασία, τις απορίες και τον αυθορμητισμό τους, αποτελούν για μένα μια ξεχωριστή πηγή έμπνευσης.

Όσο για τον χρόνο συγγραφής, δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος κανόνας. Μια ιδέα μπορεί να γεννηθεί μέσα σε λίγα λεπτά, αλλά να χρειαστεί αρκετός χρόνος μέχρι να εξελιχθεί σε ολοκληρωμένη ιστορία. Προσωπικά, μου αρέσει να επιστρέφω στα κείμενά μου, να τα ξαναδιαβάζω και να τα επεξεργάζομαι μέχρι να αισθανθώ πως έχουν πάρει τη μορφή που επιθυμώ.

ΕΡΩΤΗΣΗ 4. Τι θα επιθυμούσατε να «κοινωνήσετε» στα μικρά παιδιά μέσα από την ιστορία του βιβλίου σας;

Μ.Τ. Θα ήθελα, πρώτα απ’ όλα, τα παιδιά να καταλάβουν πως το καθένα έχει τη δική του αξία και πως δεν χρειάζεται να είμαστε όλοι ίδιοι για να συνυπάρχουμε όμορφα.

Οι ήρωες του βιβλίου έχουν διαφορετικές προσωπικότητες, δυνατότητες αλλά και δυσκολίες. Στην αρχή μπορεί να μη γνωρίζουν πόσα μπορούν να καταφέρουν, όμως μέσα από την περιπέτειά τους ανακαλύπτουν ότι ο καθένας έχει κάτι σημαντικό να προσφέρει.

Μέσα από την ιστορία θέλησα να μιλήσω για τη φιλία, την αποδοχή και τη σημασία τού να πιστεύουμε στον εαυτό μας. Κυρίως, όμως, θα ήθελα τα παιδιά να θυμούνται πως δεν χρειάζεται να είναι τέλεια σε όλα και πως η διαφορετικότητα δεν είναι κάτι που πρέπει να κρύβουμε ή να φοβόμαστε.

Αν ένα παιδί, κλείνοντας το βιβλίο, αισθανθεί λίγο πιο σίγουρο για τον εαυτό του ή δει με περισσότερη κατανόηση κάποιον γύρω του, θα είναι για μένα η μεγαλύτερη χαρά.

ΕΡΩΤΗΣΗ 5. Άραγε, τι είναι αυτό «Το Μυστικό της Λύχνης»; Τι ρόλο θα παίξει μέσα στην υπόθεση;

Μ.Τ. Η Λύχνη είναι μια μυστηριώδης αλεπού που εμφανίζεται στη ζωή των πέντε παιδιών και γίνεται η αφορμή για να ξεκινήσει μια απρόσμενη περιπέτεια. Είναι ένας χαρακτήρας που κρύβει κάτι μαγικό, αλλά ταυτόχρονα αφήνει τους μικρούς ήρωες να ανακαλύψουν μόνοι τους τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουν.

Δεν τους προσφέρει έτοιμες απαντήσεις. Μέσα από τις δοκιμασίες που συναντούν, τα παιδιά καλούνται να σκεφτούν, να συνεργαστούν και να ανακαλύψουν δυνατότητες που ίσως ούτε τα ίδια γνώριζαν ότι είχαν.

Όσο για το μυστικό της, θα προτιμούσα να το αφήσω στους αναγνώστες να το ανακαλύψουν! Θα πω μόνο πως δεν είναι πάντα αυτό που αναζητούμε το σημαντικότερο, αλλά όσα μαθαίνουμε για τον εαυτό μας και τους άλλους μέχρι να το βρούμε.

ΕΡΩΤΗΣΗ 6. Πώς ένα παραμύθι δύναται να αναπτύξει την κριτική ικανότητα και σκέψη των παιδιών;

Μ.Τ. Τα παραμύθια είναι πολύ περισσότερα από όμορφες ιστορίες. Μέσα από τις περιπέτειες των ηρώων, τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να προβληματιστούν, να αναγνωρίσουν συναισθήματα και να σκεφτούν πώς θα αντιμετώπιζαν τα ίδια μια αντίστοιχη κατάσταση.

Όταν ένα παιδί αναρωτιέται γιατί ένας ήρωας πήρε μια συγκεκριμένη απόφαση ή τι θα μπορούσε να είχε κάνει διαφορετικά, αρχίζει να εξετάζει διαφορετικές οπτικές και να διαμορφώνει τη δική του άποψη.

Στο «Μυστικό της Λύχνης» προσπάθησα να ενισχύσω αυτή τη διαδικασία μέσα από τους γρίφους και τις δοκιμασίες, ώστε οι μικροί αναγνώστες να μη μένουν απλοί παρατηρητές της ιστορίας, αλλά να συμμετέχουν νοερά στην αναζήτηση των λύσεων.

Ως εκπαιδευτικός, θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό και όσα μπορούν να ακολουθήσουν μετά την ανάγνωση. Μια συζήτηση με τα παιδιά, μια διαφορετική ερμηνεία ή ακόμη και μια απλή ερώτηση μπορούν να δώσουν σε ένα παραμύθι πολλές νέες διαστάσεις.

ΕΡΩΤΗΣΗ 7. Είναι, τελικά, τα παιδιά οι πιο αυστηροί κριτές και το πιο απαιτητικό κοινό;

Μ.Τ. Θα έλεγα πως τα παιδιά είναι οι πιο ειλικρινείς κριτές! Δεν θα προσποιηθούν ότι τους αρέσει μια ιστορία, ούτε θα διστάσουν να εκφράσουν τις απορίες ή τις παρατηρήσεις τους.

Μέσα από την εμπειρία μου στην τάξη, έχω διαπιστώσει πως για να κερδίσεις το ενδιαφέρον τους χρειάζεσαι φαντασία, αμεσότητα και αυθεντικότητα. Είναι ένα απαιτητικό κοινό, αλλά ταυτόχρονα και το πιο γενναιόδωρο. Ο ενθουσιασμός τους, οι αυθόρμητες αντιδράσεις και οι ερωτήσεις τους είναι για μένα η πιο όμορφη ανταμοιβή.

ΕΡΩΤΗΣΗ 8. Τι θα συμβουλεύατε τους/τις νέους/ες συγγραφείς που επιθυμούν να γράψουν βιβλία για παιδιά;

Μ.Τ. Καθώς βρίσκομαι και η ίδια στην αρχή της συγγραφικής μου πορείας, δεν ξέρω αν είμαι ακόμη σε θέση να δώσω συμβουλές. Θα τους παρότρυνα, όμως, να διαβάζουν πολύ, να παρατηρούν τον κόσμο γύρω τους και να μη φοβούνται να δοκιμάζουν τις ιδέες τους.

Η συγγραφή για παιδιά χρειάζεται φαντασία, αλλά και σεβασμό προς τους μικρούς αναγνώστες. Πιστεύω πως μια καλή παιδική ιστορία πρέπει πρώτα απ’ όλα να προσφέρει χαρά, να καλλιεργεί τη φαντασία και να αφήνει χώρο στο παιδί να ανακαλύψει μόνο του τα μηνύματά της.

Και φυσικά, να μην απογοητεύονται από τις δυσκολίες ή τις απορρίψεις. Κάθε ιστορία χρειάζεται τον χρόνο και τη φροντίδα της. συγγραφικά σχέδια;

ΕΡΩΤΗΣΗ 9. Τέλος, θα μπορούσατε να μοιραστείτε μαζί μας κάποια από τα μελλοντικά σας συγγραφικά σχέδια;

Μ.Τ. Η συγγραφή είναι κάτι που αγαπώ από παιδί και θα ήθελα πολύ να συνεχίσω να εξελίσσομαι μέσα από αυτήν. Υπάρχουν ήδη ιδέες και ιστορίες που θα ήθελα κάποια στιγμή να μοιραστώ με τους αναγνώστες, αλλά προτιμώ να αφήνω τα πράγματα να ωριμάζουν με τον δικό τους ρυθμό.

Προς το παρόν, απολαμβάνω το ταξίδι που έχει ξεκινήσει με «Το Μυστικό της Λύχνης», τις παρουσιάσεις και τις συναντήσεις με τα παιδιά. Είναι πολύ όμορφο να βλέπεις μια ιστορία που κάποτε υπήρχε μόνο στη φαντασία σου να αποκτά τη δική της ζωή μέσα από τους αναγνώστες της. Εύχομαι αυτό να είναι μόνο η αρχή!

Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας και τις απαντήσεις σας.

Με εκτίμηση, Κυριακή Γανίτη από το blog Dominica Amat