Τα τρένα που δεν έφτασαν ποτέ

Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

Όσοι κι όσες διαβάζετε τις σκέψεις μου για τα βιβλία που διαβάζω, γνωρίζετε πολύ καλά τις απόψεις μου γύρω από εκείνα τα βιβλία των οποίων οι ιστορίες βασίζονται σε αληθινά γεγονότα. Το πώς τα προσεγγίζω, αντιμετωπίζω, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν το θυμικό μου. Σήμερα θα σας μιλήσω για ένα βιβλίο το οποίο έχει έρθει εδώ και κάμποσες μέρες στα χέρια μου, μα συνειδητά επέλεγα κάπως να παρατείνω τον χρόνο που θα μεσολαβούσε μέχρι να το διαβάσω. Βλέπετε, κατά μία διαβολική σύμπτωση κάποιες τραγωδίες, που δυστυχώς επαναλήφθηκαν στη χώρα μας, έχουν επηρεάσει άρδην τη σκέψη μας κι έχουν ενεργοποιήσει φόβους, μα και ποικίλους ''μηχανισμούς'' άμυνας προς εκείνους. Όμως, με το να ''τρενάρω'' (είδατε το πώς οι λέξεις βρίσκουν πάντα τις πιο κατάλληλες θέσεις στα λόγια μας;) την ανάγνωσή του δεν έβγαινε πουθενά. Το ξεκίνησα, λοιπόν, προ ημερών και το διάβασα σε παράλληλο χρόνο με άλλα έργα. Λες και με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσα να αποδεχθώ τα όσα είχε να μου προσφέρει. Ο λόγος, λοιπόν, για το κοινωνικό μυθιστόρημα του συγγραφέα Θεόδωρου Δεύτου*, με τίτλο ''Τα τρένα που δεν έφτασαν ποτέ'', το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χάρτινη Πόλη.

''Τα τρένα που δεν έφτασαν ποτέ'' δεν είναι μόνο ο τίτλος του βιβλίου. Είναι μία οδυνηρή διαπίστωση για όλα εκείνα τα ταξίδια (με τρένα κι άλλα μέσα) που ξεκίνησαν με τους καλύτερους οιωνούς για τους επιβαίνοντες και τις επιβαίνουσες μέσα σε αυτά, με τελικούς προορισμούς αγαπημένα τους πρόσωπα, την επιστροφή σε ό,τι αποκαλούμε σπίτι/πατρίδα, όπως και την ελπίδα για μία καλύτερη ζωή, αλλά κατέληξαν σε αναπάντεχες τραγωδίες. Τραγωδίες που άφησαν πίσω τους συντρίμμια κι αποκαϊδια από ζωές κατεστραμμένες. Ζωές που χάθηκαν με τόσο άσχημο κι άδικο τρόπο. Μα και ζωές ανθρώπων που ναι μεν επιβίωσαν, αλλά παρέμειναν μισοί/ες ενθυμούμενοι/ες πάντα τα όσα φριχτά συνέβησαν κι είχαν πρωταγωνιστές/στριες εκείνους/ες. Κι αναρωτιέμαι, με πόση ειρωνεία μας εμπαίζει κάποιες φορές η μοίρα; Και κυρίως, ισχύει αυτό που λένε ''αλίμονο σε εκείνους/ες που έφυγαν'', ή, θα έπρεπε να λέμε ''αλίμονο σε εκείνους/ες που έμειναν πίσω'';

''Στο τρένο της Μοίρας κανένας δεν μπορεί να αλλάξει πορεία… Σεπτέμβριος 1968. Όταν οι ράγες σμίγουν στο Δερβένι, γεννιέται μια ιστορία που ταξιδεύει μέσα στον χρόνο, την ενοχή και την επιθυμία. Σε μια Ελλάδα που σωπαίνει, δύο τρένα συγκρούονται, προκαλώντας ρωγμές που δεν γεμίζουν. Μια γυναίκα με σώμα σημαδεμένο θα αφήσει ένα κομμάτι της ζωής της στα συντρίμμια. Δύο αδέλφια θα αναγκαστούν να τραβήξουν χωριστούς δρόμους, με ένα κενό να τους ακολουθεί. Ο Μενέλαος βαδίζει σε σκοτεινά μονοπάτια, τα οποία τον οδηγούν σε παραβατικές συμπεριφορές. Η Κοραλία μεγαλώνει μέσα στην ασφάλεια μιας υπέροχης θετής οικογένειας, που όμως της στερεί το παρελθόν, μέχρι που στα δεκατέσσερά της μαθαίνει ότι έχει έναν μεγαλύτερο αδελφό. Η ανάγκη της να τον βρει και να τον πλησιάσει θα τη φέρει αντιμέτωπη με τα πιο σκοτεινά βάθη της ψυχής της. Ένα μυθιστόρημα για όσα δεν ειπώθηκαν, για τα τραύματα που κληρονομούνται και για την αγάπη που δεν οδηγεί πάντα στη λύτρωση." (Από το οπισθόφυλλο)

Πιστός στο συγγραφικό του μοτίβο ο δημιουργός μέσα από την παρούσα ιστορία θίγει ζητήματα κοινωνικά που μας αφορούν σε μεγαλύτερο, ή, μικρότερο βαθμό όλους κι όλες μας. Από την οικογένεια και τους δεσμούς μεταξύ των μελών της, τις όποιες παθογένειες του κράτους, την ταλαιπωρία όσων είχαν την κακή τύχη να βρεθούν ως θύματα ανάλογων τραγωδιών, τις ανάγκες του λαού για δικαιοσύνη, αξιοκρατία κι ελευθερία, την εξουσία και το πώς εκείνη μπορεί να έχει ένα πιο φωτεινό και ένα πιο σκοτεινό πρόσωπο έως και τον τρόπο που το πολιτικό γίγνεσθαι της χώρας (καθ)ορίζει τις ζωές των πολιτών της. Και μέσα σε όλα αυτά, οι τραγωδίες που επηρεάζουν τις ζωές των ανθρώπων και τους οδηγούν σε σταυροδρόμια που αν κι εξ αρχής είναι φανερή η όποια τους κατάληξη, η επιλογή το ποια μεριά, εντέλει, πρέπει να επιλέξουν δεν είναι πάντα στο δικό τους χέρι. 

Με έναν λόγο οικείο και συνεχόμενο, μικρά και περιεκτικά κεφάλαια και μία ξεκάθαρη στάση του συγγραφέα να θέσει τους δικούς του προβληματισμούς και σχόλια γύρω από όλα τα τεκταινόμενα, το βιβλίο διαβάζεται άκοπα. Τολμώ να πω ότι ως πιο θετικό στοιχείο του βρήκα τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται τα πρόσωπά του. Έχουν όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που τα καθιστούν αληθοφανή και μας βοηθούν να αναπτύξουμε θετικά, ή, κι αρνητικά συναισθήματα για εκείνα. Συγγνώμη που δεν μπόρεσα να δικαιολογήσω τα πάντα, μα ξέρω ότι έτσι είναι η ζωή και κανείς/καμία δεν μπορεί να ξεφύγει από ό,τι του/της έχει γραμμένο...

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χάρτινη Πόλη.

*Για πολλά χρόνια άκουγα σε διάφορα αναγνωστικά ''πηγαδάκια'' τη σκέψη ότι όταν επιλέγει ένας/μία αναγνώστης/στρια να ''κλείσει'', οριστικά, τον ''κύκλο'' αναγνώσεων βιβλίων που ανήκουν σε συγκεκριμένα λογοτεχνικά είδη, ή, ακόμη κι αναφορικά με τα έργα ενός/μίας συγγραφέα/εως, τότε θα υπάρχει κάτι το αρνητικό πίσω από αυτήν την απόφαση που μπορεί να πάρθηκε. Θα μου επιτρέψετε να έχω μία εντελώς διαφορετική άποψη και να μην τη συμμερίζομαι, πλήρως, αφού αν κρίνω από μένα -ως αναγνώστρια- υπάρχουν ανάλογοι ''αναγνωστικοί'' κύκλοι που ναι μεν μπορεί να ολοκληρώθηκαν για μένα, αλλά δεν φέρουν πάντα ένα αρνητικό πρόσημο. Απλώς τυγχάνει να έχω λάβει όλα όσα μπορούσα από την επαφή μου με τα νοήματα που προέκυπταν από εκείνα τα έργα, καθώς και από τον τρόπο που επέλεγε ο/η εκάστοτε συγγραφέας να τα αναδείξει. Σήμερα, έμελλε να ''κλείσει'' ακόμη ένας κύκλος όχι με άσχημο, αλλά με έναν τρόπο σεβαστό και με πολλή προσοχή (κι ενσυναίσθηση) αναφορικά με τα έργα του κυρίου Δεύτου. Του εύχομαι ολόψυχα να έχει μία όμορφη συγγραφική πορεία και ό,τι καλύτερο για τα έργα του από εδώ και πέρα.