Το σημάδι του Θηρίου και άλλες ιστορίες αποικιοκρατικού τρόμου

Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

Όσο περισσότερο διαβάζω τόσο παραπάνω πράγματα μαθαίνω. Όσο διαβάζω τόσο προτιμώ να ''χάνομαι'' μέσα στον κόσμο της μυθοπλασίας και να ''απαρνούμαι'' τον αληθινό κόσμο γύρω μου. Μα κι όσο διαβάζω τόσο τρομάζω καταλήγοντας στην τραγική διαπίστωση ότι υπάρχουν ακόμη πιο χείριστα τέρατα από εκείνα των εφιαλτικών ιστοριών που έχουν υπόσταση απτή, καθημερινή και πέρα ως πέρα αληθινή και είναι παντού γύρω μας.. Και ναι! Δεν υπάρχει μεγαλύτερο θηρίο, κτήνος, τέρας -πείτε το ως επιθυμείτε- από τον ίδιο τον άνθρωπο και κατ'επέκταση τις στρεβλές σκέψεις/πεποιθήσεις και πράξεις του... Κι αν δε με πιστεύετε, σας προκαλώ να διαβάσετε το βιβλίο, με τίτλο ''Το σημάδι του Θηρίου και άλλες ιστορίες αποικιοκρατικού τρόμου", το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μάγμα, σε ανθολόγηση-μετάφραση-επίμετρο από τον κύριο Δημήτρη Λογοθέτη. 

Ωραία θα μου πείτε η όποια αναγνωστική πρόκληση που σας θέτω, αλλά είμαι σίγουρη ότι θα αναρωτιέστε για ποιον λόγο αξίζει να αφορά το συγκεκριμένο βιβλίο. Αρχικά, να σας πω ότι πρόκειται για μία συλλογή έξι αυτοτελών ιστοριών γραμμένες από τις πένες σπουδαίων κι αείμνηστων συγγραφέων που άφησαν ανεξίτηλο το ''σημάδι'' τους στην παγκόσμια λογοτεχνία. Έπειτα, δε μιλάμε, απλώς και μόνο, για έξι ιστορίες με απλή αφετηρία το στοιχείο του τρόμου, αλλά τον προτάσσουν μέσα στα αποικιοκρατικά πλαίσια των προηγούμενων ετών με τις όποιες συνέπειες αυτή έφερε στις ζωές όλων των εμπλεκόμενων προσώπων. Και για μένα αυτό είναι ίσως και το πιο κομβικό σημείο που καθιστά τόσο ξεχωριστό και ενδιαφέρον το παρόν βιβλίο. Ένιωθα λες και ένα αλλιώτικο παράθυρο ''άνοιγε'' μπροστά στα μάτια μου και με προ(σ)καλούσε με ένα άηχο και παντελώς σαγηνευτικό κάλεσμα να περάσω εντός του και να περιδιαβώ στον δικό του κόσμο...

Από την μία μεριά, ''Το σημάδι του Θηρίου...'' δεν είναι μόνο το πρώτο μέρος του τίτλου του βιβλίου. Είναι μία εύστοχη και αδιαμφισβήτητη έκφραση όλων των σκέψεων που προκύπτουν μέσα από τα βαθύτερα νοήματα όλων των ιστοριών που ως κοινό παρονομαστή έχουν τον άνθρωπο, σε ρόλο πρωταγωνιστικό, μόνο που εδώ δεν έχει κανένα θετικό πρόσημο να τον συντροφεύει, αλλά αντιθέτως γίνεται ο ίδιος το ανθρωπόμορφο θηρίο που αφήνει ανεξίτηλο το ''σημάδι'' του πάνω στις ζωές των ανθρώπων... Κι από την άλλη, το ''...και άλλες ιστορίες αποικιοκρατικού τρόμου" δεν είναι μόνο το δεύτερο μέρος (του τίτλου του βιβλίου). Είναι μία καθαρή και επί τούτου αναφορά σε όλα αυτά τα οποία θα επέλθουν μέσω της αποικιοκρατίας όπως και των αρνητικών συνεπειών πάνω στις χώρες που θα κατακτήσουν με τη βία και την επιβολή της όποιας εξουσίας δίχως να υπολογίζουν το κόστος όλων αυτών των αποτρόπαιων πράξεών τους πάνω στους ντόπιους πληθυσμούς που τους φέρθηκαν με τόσο άτιμο τρόπο. Μήτε υπολογίζοντάς τους ως ανθρώπους μα μήτε κι ως κάτι άξιο σεβασμού, έχοντας παντελώς εσφαλμένως αυτοκηρυχθεί όχι μόνο ανώτεροι/ες των λοιπών, αλλά και ότι τα πάντα μπορούν να τους/τις ανήκουν δίχως αντάλλαγμα...

''Οι έξι ιστορίες που απαρτίζουν τούτη την ανθολογία εξερευνούν τους σκοτεινούς πλόες του αποικιοκρατικού τρόμου, οδηγώντας τα βήματα του αναγνώστη στα πέρατα της οικουμένης: από τις Βρετανικές Ινδίες, με τις αυστηρές αποικιακές δομές και τους ζωόμορφους θεούς τιμωρούς, μέχρι τη Μαύρη Ήπειρο των εξερευνητών και των δουλεμπόρων· από τις Δανικές Δυτικές Ινδίες, όπου το διεθνές εμπόριο και η σκλαβιά διασταυρώνονται με τις παραδόσεις της αφρικανικής διασποράς, ως τον μετεμφυλιακό Αμερικανικό Νότο, καταμεσής των ματωμένων βαμβακοφυτειών, των απάνθρωπων νόμων και των βασανισμένων απελεύθερων· καταλήγοντας στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στις αρχαιοδιφικές συλλογές, όπου η αναζήτηση του παρελθόντος φέρνει στο φως δυσάρεστες αλήθειες. Οι ήρωες των αφηγήσεων παγιδεύονται αέναα σε έναν ιστό από κατάρες, εκδικήσεις και σκοτεινές μοίρες. Βασανίζονται από υπερφυσικές δοξασίες που τους στοιχειώνουν σαν φαντάσματα. Έτσι, η λογοτεχνία του φανταστικού μετατρέπεται σε πεδίο μνήμης, ενοχής και δικαιοσύνης, όπου σπουδαίοι συγγραφείς, μεταξύ των οποίων ο Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, ο Χ. Τζ. Γουέλς και ο Ρόμπερτ Χάουαρντ, εντάσσουν τη γοητεία του υπερφυσικού στην ιστορική εμπειρία της αποικιοκρατίας." (Από το οπισθόφυλλο)

Αγάπησα την ευρηματική οπτική κάθε συγγραφέα γύρω από τον τρόπο που αντιλαμβανόταν αυτό το τόσο μελανό κομμάτι της σύγχρονης ανθρώπινης ιστορίας και θέλησε να το αποτυπώσει μέσα από κάθε ιστορία. Καθένας, λοιπόν, εξ αυτών των δημιουργών θα προσπαθήσει και θα δώσει τη διαφορετική προσωπική του διάσταση γύρω από το πραγματικό και το μεταφυσικό, την αλήθεια και την όποια πλάνη, το τί θεωρείτο εξωτικό και άπιαστο, θείο και δαιμονικό. Η λογική θα προσπαθήσει να ισορροπήσει μπροστά στον τρόμο που αναδύεται όχι μόνο από τη φαντασία, αλλά και τα αβαθή σκοτάδια της ανθρώπινης ψυχής. Κι όλα αυτά με αφετηρία τις αρχέγονες παραδόσεις και την κουλτούρα αυτών των τόπων και του γηγενούς πληθυσμού, τις όποιες θρησκευτικές τους τελετουργίες, την πίστη σε μαγικές ιδιότητες, αλλά και λοιπές δοξασίες, δεισιδαιμονίες και προκαταλήψεις/πεποιθήσεις που έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τα όποια ιδεώδη των κατά τ'άλλα πιο σύγχρονων και εξελιγμένων δυτικών χωρών και λαών... 

Όχι! Μη σας κάνουν εντύπωση όλα αυτά. Αρκεί να θυμηθούμε το πώς παρουσιάζονταν οι λαοί -που ζούσαν μακρυά και πέρα από τον τότε αποκαλούμενο πολιτισμένο κόσμο- ως αγράμματοι, άγριοι, άθεοι, χωρίς ορθούς τρόπους συμπεριφοράς, ακόμη και λιγότερης έως κι ανύπαρκτης αξίας ως άνθρωποι σε σχέση με εκείνους/ες που ζούσαν στις ήδη αναπτυγμένες χώρες. Τάχα μου παρασυρμένοι/ες από το όποιο θυμικό και ευάλωτοι/ες σε εξωφρενικές δοξασίες, κατάρες, αλλά και τις ανάγκες της σάρκας που δεν υποτάσσεται σε κανόνες και την ηθική τους/τις κάνουν να φέρονται ως κατώτεροι/ες και με αυτόν τον τρόπο πρέπει να αντιμετωπίζονται. Προφανώς και αυτό είναι μία άκρως επικίνδυνη και διαστρεβλωμένη κι αβάσιμη απ'όλες τις απόψεις σκέψη, μα να που συνέβαινε και επικρατούσε...

Ο κύριος Λογοθετίδης τολμά να πάει κόντρα στο όποιο political correct (πολιτική ορθότητα) ''αυθαδιάζοντας'' με έξυπνο τρόπο προς ό,τι τάχα μου θεωρείται πρέπον να λέγεται μαζί με την όποια φίμωση (εντός κι εκτός εισαγωγικών) της όποιας αντίθετης άποψης με το πρόσχημα -τάχα μου!- της δήθεν προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (ναι, τώρα τα θυμήθηκαν!), αφού επιλέγει μέσα από την παρούσα συλλογή να αναδείξει κάτι που όντως υπήρχε τότε και επικρατούσε στις συνειδήσεις μεγάλης μερίδας του πληθυσμού. Δεν προβαίνει σε καμία ''συγκάλυψη'' των λεγομένων των δημιουργών παρεμβαίνοντας στο κείμενό τους και αλλάζοντας ίσως λέξεις, φράσεις, ακόμη και ''αμβλύνοντας'' τις οξείες ''γωνίες'' των απόψεων που εκφράζουν μέσω αυτών. Προφανώς και δεν έχει την παραμικρή πρόθεση να σοκάρει απλώς και μόνο για να κινήσει το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού προς το παρόν βιβλίο. Αντιθέτως, στοχεύει στο να μας βάλει στη διαδικασία να αναπτύξουμε την κριτική μας ικανότητα και σκέψη και να προβληματιστούμε με τρόπο που θα είναι εποικοδομητικός!  Προσέξτε! Μην κάνετε το λάθος να θεωρήσετε ότι μοιράζεται τις προσωπικές του απόψεις! Όπως κι οφείλουμε να προσεγγίσουμε τα κείμενα με τα δεδομένα της εποχής που πρωτογράφτηκαν κι όχι του σήμερα!

Διάβασα το βιβλίο με μία ανάσα. Παρασύρθηκα από αυτόν τον ορμητικό λόγο των συγγραφέων που κινούνταν μεταξύ του ρεαλισμού και του όποιου λυρισμού που έδινε ζωή όχι μόνο στα πρόσωπα και τις καταστάσεις που βίωσαν, αλλά και στα όσα ένιωθαν και μοιράζονταν ως σκέψεις με τους/τις γύρω τους. Πολύ χρήσιμα και απαραίτητα -και ως προς την επεξήγηση των νοημάτων της εκάστοτε ιστορίας- βρήκα την εισαγωγή και το επίμετρο του βιβλίου μαζί με τις τόσο χρήσιμες επεξηγηματικές πληροφορίες που βρίσκονται σε καίρια σημεία και λειτουργούν βοηθητικά ως προς την ''τοποθέτησή'' μας μέσα στο βιβλίο. Ένα βιβλίο που το προτείνω, ανεπιφύλακτα, όχι μόνο στους λάτρεις της φαντασίας και του θρίλερ, αλλά και σε εκείνους/ες τους/τις πιο ''ψαγμένους/ες'' ως προς την αναζήτηση αυτών που ξεφεύγουν από τα συνηθισμένα.

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μάγμα.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΡΑΝΤΓΙΑΡΝΤ ΚΙΠΛΙΝΓΚ: ΤΟ ΣΗΜΑΔΙ ΤΟΥ ΘΗΡΙΟΥ

Χ. ΤΖ. ΓΟΥΕΛΣ: Ο ΠΟΛΛΟΚ ΚΑΙ Ο ΙΕΡΕΑΣ ΤΟΥ ΠΟΡΡΩ

ΕΝΤΟΥΑΡΝΤ ΛΟΥΚΑΣ ΓΟΥΑΙΤ: ΛΑΚΑΝΤΟΥ

ΧΕΝΡI ΓΟΥΑΙΤΧΕΝΤ: ΤΑ ΧΕΙΛΗ

ΡΟΜΠΕΡΤ Ε. ΧΑΟΥΑΡΝΤ: ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ

ΑΝΩΝΥΜΟΣ: Η ΨΥΧΗ ΤΗΣ ΜΟΥΜΙΑΣ

ΕΠΙΜΕΤΡΟ