Σαμοθράκη Το νησί της σιωπής

Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

Πολλοί τόποι στη χώρα μας -είτε στις μεγάλες είτε στις επαρχιακές πόλεις είτε σε χωριά είτε σε νησιά- έχουν συνδεθεί με ποικίλους μύθους που εκπέμπουν μία αίσθηση γοητευτικού μυστηρίου και λειτουργούν ως ένα ακόμη αναπόσπαστο κομμάτι της λαογραφίας και της εγχώριας κουλτούρας μας. Από ιστορίες για νεράϊδες και άλλα πλάσματα της φαντασίας έως και στοιχειά και ψυχές κεκοιμημένων που έχουν χαθεί άδικα και περιμένουν τη δικαίωση όσο χρόνια κι αν περάσουν, μα και μία παράδοξη άποψη ότι όλα αυτά συνομιλούν με μερίδα ζώντων καθοδηγώντας τις πράξεις και τις σκέψεις τους είναι πέρα για πέρα όχι μόνο ιντριγκαδόρικη, μα και ικανή να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τους/τις συγγραφείς. 

Ελάτε! Ας το παραδεχθούμε! Πόσοι/ες είμαστε εκείνοι/ες που μπορεί να επισκεφτούμε έναν τόπο και στο άκουσμα και μόνο της ύπαρξης ανάλογων μορφών θρύλων να μην αισθανόμαστε ρίγη ανατριχίλας να διαπερνούν το κορμί μας ακόμη κι αν το θερμόμετρο καταγράφει υψηλές θερμοκρασίες; Πόσοι/ες δε θα μπούμε έστω και στη σκέψη του πειρασμού να επισκεφτούμε αυτά τα μέρη και να αφουγκραστούμε από κοντά όλα όσα μπορεί να εκπέμπουν; Και σας ρωτώ! Πόση βάση μπορεί να έχουν αυτοί οι θρύλοι; Είναι τόσο αληθινοί όσο φαντάζουν, ή, είναι αποκύημα της φαντασίας και της όποιας αμάθειας των εκεί πολιτών που έζησαν παλαιότερα; Μήπως συντηρούνται στα πλαίσια της διαφημιστικής καμπάνιας προς προσέλευση του κόσμου προς τα εκεί, ή, λειτουργούν αποτρεπτικά εκπέμποντας τον όποιο φόβο στα μικρά παιδιά ώστε να καθίσουν φρόνιμα και να ακούν τους γονείς τους;

Τη συγγραφέα Ελευθερία Καραδήμου ''συναντώ'' για πρώτη φορά μέσα από το καινούργιο της μυθιστόρημα, με τίτλο ''Σαμοθράκη Το νησί της σιωπής'' (Ναι, καλά καταλάβατε! Ο τίτλος του ''γέννησε'' όλες τις άνωθεν σκέψεις στο μυαλό μου.), το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελκυστής. Ένα αστυνομικό θρίλερ που ''παίζει'', κυρίως, με την ψυχολογία τόσο των πρωταγωνιστικών προσώπων και συνδέεται με εκείνες τις επιτρεπτές -όχι τόσο υπερβολικές για μένα- δόσεις μεταφυσικού στοιχείου που προσφέρει αυτό το κάτι το ερεβώδες και ίσως τρομακτικό σε όλο το σκηνικό...

''Η Ερατώ, μια γυναίκα πανέμορφη, από το χέρι του Θεού αλλά και του διαβόλου, εγκληματολόγος στο επάγγελμα, προσπαθεί να ρίξει φως στις περίεργες δολοφονίες που επισκιάζουν το νησί της. Έτσι, δέχεται να γίνει το δόλωμα που θα τραβήξει τον serial killer. O Ορφέας, συνάδελφός της, προσπαθεί να την προστατέψει, χωρίς να το γνωρίζει η ίδια. Όταν έρχεται αντιμέτωπος με το φρικτό παρελθόν του serial killer…" (Από το οπισθόφυλλο)

-Ακολουθεί σχόλιο έκτασης δύο παραγράφων που σχετίζεται με την αστυνομική λογοτεχνία και κατ'επέκταση και το παρόν μυθιστόρημα. Θα καταλάβετε τη σύνδεσή τους στην πορεία του κειμένου.-

Δε χρειάζεται να μιλήσετε, αφού ξέρω εξ αρχής το τί θα πείτε. Ότι διαβάζοντας την άνωθεν περιγραφή του βιβλίου, προφανώς θα διαβάζαμε πάλι μία από τα ίδια! Και ναι! Θα συμφωνούσα μαζί σας, καθώς διαβάζω αρκετά αστυνομικά μυθιστορήματα μέσα στον χρόνο, αφού τρέφω μία αγάπη προς εκείνα και τυγχάνει να συμφωνώ με μία γενικότερη παρατήρηση/συζήτηση που λαμβάνει χώρα σε αρκετά αναγνωστικά ''πηγαδάκια'' κι αφορούν τα έργα του συγκεκριμένου λογοτεχνικού είδους. Ναι, ανάμεσά τους κι εγώ μπορεί να πιάσω τον εαυτό μου να παραπονιέται για μία επανάληψη των ίδιων και των ίδιων μοτίβων που χρησιμοποιούνται από τους/τις συγγραφείς αυτής της κατηγορίας. Δυστυχώς, όντας αρκετά επηρεασμένοι/ες από τα πρότυπα του εξωτερικού (βλέπε προς Σκανδιναβία), οι δημιουργοί εστιάζουν περισσότερο στο πώς να σοκάρουν το αναγνωστικό κοινό εμμένοντας σε ακραίες περιγραφές ειδεχθών και σκληρών εγκλημάτων αντί να ψάχνουν τη βαθύτερη αιτία στον ψυχισμό των ενόχων. 

Ναι, φίλτατοι/ες συγγραφείς έχουμε ''μπουχτήσει'' -ως αναγνωστικό κοινό- από ανάλογα έργα που μας τα παρουσιάζετε λες και είμαστε τίποτα αιμοδιψή τέρατα που ''τρεφόμαστε'' από το αίμα, τα δάκρυα, τον ιδρώτα και την πεθαμένη σάρκα των θυμάτων. Και για να μιλήσω προσωπικά για μένα ως αναγνώστρια, εγώ ξεκίνησα να διαβάζω αστυνομική λογοτεχνία, καθώς θεωρούσα ότι το έγκλημα αποτελεί όχι μόνο κομμάτι των κοινωνιών που αντανακλά πολλές παθογένειες και λοιπά κακώς κείμενα, μα και αναδεικνύουν/αποκαλύπτουν άγνωστες κι όχι τόσο φωτεινές πτυχές της ανθρώπινης φύσης (σκέψης και ψυχής). Οπότε, αναζητώ κάτι τέτοιο στα αστυνομικά μυθιστορήματα που διαβάζω. 

Επιστρέφοντας, λοιπόν, στο παρόν μυθιστόρημα, τολμώ να πω ότι βρήκα αυτό που επιθυμούσα σε αρκετά μεγάλο βαθμό. Η συγγραφέας εστιάζει όχι στο ''φαίνεσθαι'', μα στο βαθύτερο ''είναι'' που αφορά τα εσωτερικά αίτια/κίνητρα που οδηγεί τους ανθρώπους να εγκληματίσουν και να στρέψουν το όποιο όπλο φέρουν με σκοπό το να προκαλέσουν οποιοδήποτε κακό, ή, και τον θάνατο κάποιου/ων άλλου/ων ανθρώπου/ων. Ναι, δε μένει στην όποια επιφάνεια του εκάστοτε εγκλήματος και της σκηνής που το περιβάλλει, αλλά θέλει να δείξει το πώς και το γιατί εξακολουθούν να συμβαίνουν γύρω μας παρόμοιες πράξεις που είναι παντελώς καταδικαστέες από όλους κι όλες.

Η συγγραφέας επιλέγει εξ αρχής να μας δώσει ένα μέρος του τέλους της ιστορίας προβαίνοντας σε μία αποκάλυψη, που σε άλλη περίπτωση να μας έκανε να κλείσουμε το βιβλίο και να μη συνεχίσουμε την ανάγνωσή του. Κι όμως! Πείτε το περιέργεια, ενδιαφέρον, ή, όπως αλλιώς επιθυμείτε, αλλά να πού πολλούς/ες θα μας έτρωγε το ''σαράκι'' της αγωνίας για το πώς φτάσαμε σε αυτό το αποτέλεσμα και θα σκάγαμε από την αγωνία/περιέργεια αν δεν πηγαίναμε την ανάγνωση μέχρι τέλους. Σίγουρα δε λέω ότι δικαιολογούνται, ή, κατανοούνται τα πάντα, μα θεωρώ ότι κάποια πράγματα ίσως και να μπορούσαν να είχαν προληφθεί αν λαμβάνονταν τα κατάλληλα μέτρα όταν έπρεπε κι αν οι άνθρωποι που ήταν στο πλευρό των ενόχων ήταν πιο παρατηρητικοί/ες κι ''ανοικτοί/ες'' ώστε να ακούσουν, να δουν και να αντιδράσουν όταν κι όπως πρέπει.

Ο λόγος της συγγραφέως είναι λιτός και καθαρός δίχως να υποκύπτει σε συγγραφικά τεχνάσματα και λοιπές τάσεις εντυπωσιασμού. Προσπαθεί και καταφέρνει να μας φέρει ενώπιον των όποιων πράξεων, σκέψεων, ακόμη και υποθετικών σεναρίων που μπορεί να περνούν από το μυαλό μας. Άραγε, ποια η θέση της λύτρωσης, της δικαιοσύνης, των ενοχών, καθώς και της αποκάλυψης της αλήθειας - ακόμη κι αν αυτή μπορεί να πονά; Η συγγραφέας δε χαϊδεύει αυτιά και σίγουρα δεν απογυμνώνει από τα λάθη τους τα πρόσωπα της ιστορίας. Δε χαρίζει συγχωροχάρτια και μας αφήνει όλους κι όλες να βγάλουμε τα δικά μας συμπεράσματα και να ζήσουμε κάτω από το βάρος των όποιων πράξεων κι επιλογών μας.

Με έναν επίλογο που θα μπορούσε να έχει όχι μία, αλλά πολλές ακόμη τροπές, το βιβλίο το διάβασα άκοπα κι ευχάριστα και κατέληξα στο συμπέρασμα ότι η ανθρώπινη φύση είναι απρόβλεπτη και ποτέ δεν μπορείς να πεις με σιγουριά το πώς θα πράξεις, μέχρι να βρεθείς σε μία ανάλογη θέση.

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελκυστής.