Μύθος ή αλήθεια;🌍Εκδόσεις Κλειδάριθμος

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, η Όλγα-Ιωάννα Καλαντζή,  Καθηγήτρια στο Τμήμα Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, βάζει τα πράγματα στη θέση τους και καταρρίπτει 5 μεγάλους περιβαλλοντικούς μύθους. Εσύ, τι πιστεύεις; Πάμε να ξεκινήσουμε : 1. Ο άνθρωπος προσλαμβάνει τα περισσότερα μικροπλαστικά ετησίως από την κατανάλωση θαλασσινών. Απάντηση: ΜΥΘΟΣ!   Αν και η παρουσία μικροπλαστικών είναι ιδιαίτερα εκτεταμένη στα θαλάσσια οικοσυστήματα, η κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές πρόσληψης μικροπλαστικών από τον άνθρωπο. Έρευνες έχουν δείξει ότι το εμφιαλωμένο νερό περιέχει συχνά πολύ μεγαλύτερες συγκεντρώσεις μικροπλαστικών σε σχέση με το νερό της βρύσης.   Τα μικροπλαστικά προέρχονται κυρίως από τη φθορά των πλαστικών μπουκαλιών και των καπακιών τους, ιδιαίτερα όταν εκτίθενται σε θερμότητα, ηλιακή ακτινοβολία (όπως π.χ. κατά την διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών), ή παραμένουν αποθηκευμένα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα θαλασσινά αποτελούν επίσης πηγή μικροπλαστικών, όμως η συνολική ετήσια έκθεση είναι συνήθως μικρότερη για τον μέσο καταναλωτή. Αν και η μακροχρόνια επίδραση των μικροπλαστικών στην ανθρώπινη υγεία βρίσκεται ακόμη υπό επιστημονική διερεύνηση, οι μέχρι τώρα μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να προκαλούν φλεγμονές, οξειδωτικό στρες και μεταφορά τοξικών ουσιών στον οργανισμό. 2. Σε ένα ταξίδι 500 χλμ., ένα τρένο υψηλής ταχύτητας εκπέμπει περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα ανά επιβάτη από ό,τι ένα συμβατικό αυτοκίνητο. Απάντηση: ΜΥΘΟΣ!   Σε ένα ταξίδι περίπου 500 χιλιομέτρων, το συμβατικό αυτοκίνητο έχει συνήθως μεγαλύτερο αποτύπωμα άνθρακα ανά επιβάτη σε σύγκριση με το τρένο υψηλής ταχύτητας.   Τα αυτοκίνητα που χρησιμοποιούν βενζίνη ή πετρέλαιο εκπέμπουν σημαντικές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα αλλά και οξειδίων του αζώτου. Όταν μάλιστα το όχημα μεταφέρει μόνο έναν ή δύο επιβάτες, οι εκπομπές ανά άτομο αυξάνονται σημαντικά. Αντίθετα, τα τρένα υψηλής ταχύτητας μεταφέρουν μεγάλο αριθμό επιβατών ταυτόχρονα και λειτουργούν συχνά με ηλεκτρική ενέργεια, γεγονός που μειώνει αισθητά τις εκπομπές ανά επιβάτη. Σε χώρες όπου η ηλεκτρική ενέργεια παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, το περιβαλλοντικό όφελος είναι ακόμη μεγαλύτερο. Η επιλογή μέσων μαζικής μεταφοράς θεωρείται βασική στρατηγική για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η βιώσιμη μετακίνηση συμβάλλει επίσης στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της κατανάλωσης καυσίμων. 3. Τα καινούργια ρούχα χαμηλού κόστους (fast fashion) είναι απόλυτα ασφαλή να τα φορέσουμε κατευθείαν μόλις τα αγοράσουμε χωρίς πρώτα να τα πλύνουμε. Απάντηση: ΜΥΘΟΣ!   Τα καινούργια ρούχα fast fashion δεν θεωρούνται πάντα ασφαλή για άμεση χρήση χωρίς πλύσιμο. Αυτό συμβαίνει καθώς κατά τη διαδικασία παραγωγής χρησιμοποιούνται διάφορες χημικές ουσίες, όπως χρωστικές, φορμαλδεΰδη, επιβραδυντικά φλόγας και ουσίες που προστατεύουν τα υφάσματα από τσαλάκωμα ή μούχλα (αντιμικροβιακές). Υπολείμματα αυτών των ουσιών μπορεί να παραμένουν στα ρούχα και να προκαλέσουν ερεθισμούς, αλλεργικές αντιδράσεις ή δερματίτιδες, ιδιαίτερα σε άτομα με ευαίσθητο δέρμα. Επιπλέον, τα ρούχα περνούν από πολλά στάδια μεταφοράς και αποθήκευσης, όπου εκτίθενται σε σκόνη, μικρόβια και χημικά συντηρητικά. Το πρώτο πλύσιμο βοηθά στην απομάκρυνση σημαντικού μέρους αυτών των ουσιών και μειώνει την πιθανότητα δερματικών προβλημάτων. Ειδικά στα συνθετικά υφάσματα (π.χ., από πολυεστέρα ή πολυπροπυλένιο), μπορεί να απελευθερωθούν μικροΐνες κατά τη διαδικασία της παραγωγής. Για λόγους υγιεινής και προστασίας της υγείας, συνιστάται πάντα το πλύσιμο πριν από την πρώτη χρήση. 4. Δεν ανακυκλώνονται όλα τα είδη πλαστικών που πετάμε στους κάδους ανακύκλωσης.   Απάντηση: ΑΛΗΘΕΙΑ! Παρότι πολλά προϊόντα φέρουν το σύμβολο ανακύκλωσης, στην πράξη μόνο ορισμένοι τύποι πλαστικού μπορούν να ανακυκλωθούν αποτελεσματικά και οικονομικά. Σακούλες μεταφοράς και απορριμμάτων, πολυστυρένια, άκαμπτα πλαστικά όπως έπιπλα κήπου, παιχνίδια, κρεμάστρες κ.λπ., γλάστρες, αεροπλάστ (bubble wrap), πλαστικά ηλεκτρικά είδη, πολυστρωματικές συσκευασίες (π.χ. πλαστικό με αλουμίνιο) ή υλικά με υπολείμματα τροφίμων δεν ανακυκλώνονται. Επιπλέον, οι περιορισμένες υποδομές και το υψηλό κόστος διαλογής οδηγούν μεγάλο μέρος των απορριμμάτων σε χώρους υγειονομικής ταφής ή καύση. Η λανθασμένη απόρριψη υλικών μέσα στους κάδους δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τη διαδικασία ανακύκλωσης. Σύμφωνα με διεθνείς περιβαλλοντικές μελέτες, μόνο ένα μικρό ποσοστό του πλαστικού που παράγεται παγκοσμίως ανακυκλώνεται πραγματικά. Για τον λόγο αυτό, η μείωση της χρήσης πλαστικού και η επαναχρησιμοποίηση προϊόντων θεωρούνται πιο αποτελεσματικές πρακτικές από την αποκλειστική εξάρτηση από την ανακύκλωση. 5. Ο αέρας μέσα στο σπίτι μας είναι λιγότερο μολυσμένος σε σχέση με τον αέρα στους εξωτερικούς χώρους της πόλης. Απάντηση: ΜΥΘΟΣ! Μύθος και μάλιστα από τους μεγαλύτερους!   Ο εσωτερικός αέρας σε σπίτια και γραφεία μπορεί να είναι εξίσου ή και περισσότερο ρυπασμένος τόσο από τον εξωτερικό αέρα, όσο και λόγω της παρουσίας πολλών οργανικών χημικών ουσιών σε προϊόντα και είδη καθημερινής χρήσης. Καθαριστικά προϊόντα, βαφές, έπιπλα, καπνός τσιγάρου, μαγειρική, ηλεκτρικές συσκευές και κλιματιστικά απελευθερώνουν πτητικές οργανικές ενώσεις, μικροσωματίδια και άλλους χημικούς ρύπους. Επιπλέον, η ανεπαρκής ανανέωση του αέρα επιτρέπει τη συσσώρευση διοξειδίου του άνθρακα, υγρασίας, μούχλας και αλλεργιογόνων. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο μέσος άνθρωπος περνάει περίπου το 90% του χρόνου του σε εσωτερικούς χώρους, γεγονός που αυξάνει τη συνολική έκθεση σε αυτούς τους ρύπους. Η κακή ποιότητα εσωτερικού αέρα συνδέεται με πονοκεφάλους, αναπνευστικά προβλήματα, αλλεργίες και μειωμένη συγκέντρωση. Ο συχνός αερισμός και η σωστή καθαριότητα συμβάλλουν σημαντικά στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και των επιπτώσεων αυτής στην ανθρώπινη υγεία. Διαβάζουμε. Μαθαίνουμε. Αλλάζουμε. Ανακάλυψε τα βιβλία που μας εμπνέουν να προστατεύσουμε τον πλανήτη: Άκουσε τη συνέντευξη της Καθ. Όλγας-Ιωάννας Καλαντζή στο podcast «Επιστημονικές Ιστορίες» με τον Γιάννη Σαρακατσάνη: Τι είναι τα «αιώνια χημικά», πού εντοπίζονται, ποιες είναι οι επιπτώσεις τους στον ανθρώπινο οργανισμό και γιατί έγινε ολόκληρη χολιγουντιανή ταινία για αυτά; Είναι τοξικό το αντικολλητικό μας τηγάνι και πώς μπορούμε να προστατευτούμε; Ακούσέ το σήμερα εδώ! Με φιλικούς χαιρετισμούς, Η Ομάδα των Εκδόσεων Κλειδάριθμος