ΕΡΙΦΥΛΗ

Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

Από πολύ μικρό κοριτσάκι έως και μέχρι πριν από κάποια χρόνια, επισκεπτόμενη το χωριό της μίας μου γιαγιάς στο νησί, διάφοροι γνωστοί -ντόπιοι άνθρωποι του χωριού- με ρωτούσαν το τί κάνει ο αφέντης μου και το πότε θα ερχόταν κι εκείνος κάτω. Και για να είμαι πιο σαφής ως ''αφέντη'' όριζαν τον μπαμπά μου. Ναι, καλά ακούσατε! Η λέξη ''αφέντης'' με ό,τι μπορεί αυτό να συνεπάγεται ήταν -μεταξύ μας για εκείνους/ες είναι ακόμη!- ταυτισμένη και με την έννοια του πατέρα. Κι επειδή εγώ πλάσμα ανάποδο και ανυπότακτο, πάντα μα πάντα, με εκνεύριζε το άκουσμα αυτής της λέξης, μιας και έχω την καλή τύχη να έχω για γονείς -εν προκειμένω για μπαμπά- έναν άνθρωπο που ήταν, είναι και θα είναι πάντα ο μπαμπάς που δεν έχει καμία σχέση με ό,τι αρνητικό μπορεί να φέρει ένας αφέντης. Ένας μπαμπάς που τόσο στον αδελφό μου όσο και σε μένα ποτέ δεν άσκησε κανενός είδους εξουσίας και ανάλογης συμπεριφοράς σε κανέναν τομέα της ζωής μας. Οπότε, για μένα είναι κάτι πρωτάκουστο κι ασυνήθιστο να ακούω κάτι τέτοιο. Ξέρω, όμως, ότι αυτό δεν ισχύει για όλους τους ανθρώπους εκεί έξω. 

Συνεχίζοντας, λοιπόν, τη νοερή περιήγηση της ψυχής και της σκέψης μου σε κοινωνικά μυθιστορήματα εποχής κι όχι μόνο, σήμερα διάβασα και σας μιλώ για το καινούργιο βιβλίο της συγγραφέως Αλεξάνδρας Συρίγου, με τίτλο ''Εριφύλη'', το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Έξη. Ένα μυθιστόρημα που η φράση ''Δεν είμαι του πατρός μου. Δεν είμαι του αντρός μου. Είμαι ο εαυτός μου!" που κοσμεί το εξώφυλλό του, με έκανε να κάνω την παραπάνω αναδρομή στο παρελθόν και να βρεθώ μπροστά από μία σκέψη που ομολογώ ότι δε με είχε προβληματίσει ποτέ έως και σήμερα, μιας και ποτέ έως τώρα δε χρειάστηκε να τη ''βιώσω'' και να την ''αντιμετωπίσω''. Κι όχι! Μη βιαστείτε να τη χαρακτηρίσετε ως ένα απλό και τετριμμένο τσιτάτο. Κρύβει περισσότερες και μεγαλύτερες αλήθειες μέσα του από εκείνες που μπορεί ποτέ να αντέξετε...

''Εριφύλλη'' όπως προείπα ο τίτλος του βιβλίου και δεν είναι μόνο ένα όμορφο γυναικείο όνομα, αλλά και το όνομα της κεντρικής πρωταγωνίστριας που θα γίνει η αφετηρία και ο τερματισμός μας -μαζί με τα λοιπά πρόσωπα της ιστορίας- καθ'όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης. Κι αν νομίζετε ότι ένα βιβλίο που φέρει στον τίτλο του το όνομα ενός εκ των βασικών προσώπων της υπόθεσης θεωρείται αυτομάτως πιο προσωποκεντρικό και ''περιοριστικό'', επιτρέψτε μου να θεωρώ ότι είναι πιο συλλογικό από όσο νομίζουμε. Καθώς το όνομα είναι απλώς ένα όνομα και είναι λάθος μας να το συνδέουμε με άσχημα, ή, όμορφα χαρακτηριστικά του χαρακτήρα ενός ανθρώπου. Οπότε, ας το αφήσουμε αυτό κι ας σταθούμε στη βαθύτερη ουσία της ιστορίας που μπορεί να τον/την συνοδεύει και τα μηνύματα προς μίμηση, ή, αποφυγή μπορούμε να λάβουμε από αυτή.

''«Δεν είμαι του πατρός μου. Δεν είμαι του αντρός μου. Είμαι ο εαυτός μου!» Αυτά τα λόγια μου έλεγε πάντα η μάνα μου, και, σαν την έχασα νωρίς, τα έκανα οδοδείκτη στη ζωή μου, για να μου θυμίζουν πάντα πως πρέπει να στηρίζομαι στις δικές μου δυνάμεις. Στο αρχοντικό των Φωτιάδηδων όλοι με θεωρούσαν παρακατιανή, και μου φέρθηκαν με τον πιο σκληρό τρόπο, μα η γιαγιά Κασσιανή με στήριξε σαν άλλη μάνα. Τολμώ να πω ότι αγαπήθηκα πολύ, και από τον Αργύρη, που η μοίρα δεν το ήθελε να σμίξουμε, μα και από τον Κρατερό, στον οποίο χρωστάω την αλλαγή της πλεύσης μου και τον πολυτιμότερο θησαυρό μου, τη Μυρτώ μου. Μα, όπως φάνηκε, δεν ήταν γραφτό μου να βρω την ευτυχία στην Οδησσό.

 

Με μια μικρή βαλίτσα στο χέρι που χωρούσε όλα μας τα υπάρχοντα, μαζί με τη Μυρτώ μου βρήκαμε απάνεμο λιμάνι στην Ελλάδα. Ήξερα ότι θα τα καταφέρω, γιατί εγώ θα όριζα πλέον τη ζωή μου. Και δεν λάθεψα. Η Νανά και ο Ανδρόνικος με τύλιξαν προστατευτικά στην αγκαλιά τους, με βοήθησαν να βρω την πορεία μου και να γνωρίσω την αδιαπραγμάτευτη και άνευ όρων αγάπη, που ήρθε και φώλιασε μέσα μου και έκτοτε δεν με εγκατέλειψε ποτέ. Γιατί αυτό που μετράει, μάτια μου, είναι η εμπιστοσύνη, στον εαυτό μας, στους ανθρώπους που διαλέξαμε για συμπαραστάτες μας και η άδολη και ανιδιοτελής αγάπη." (Από το οπισθόφυλλο)

Μπορεί το τελευταίο διάστημα να διαβάζω βιβλία που δε φημίζονται για την τόσο μεγάλη πρωτοτυπία των ιστοριών τους, αλλά οφείλω να παραδεχθώ ότι ο σεβασμός, η προσοχή και το νοιάξιμο που βάζουν οι εκάστοτε συγγραφείς πάνω στις υποθέσεις τους να με έχουν κάνει να τα βλέπω με καλό μάτι. Οκ! Δεν έχω φτάσει και στο άλλο άκρο και να δηλώνω τη λατρεία μου προς εκείνα, αλλά ο τρόπος που με προσεγγίζουν και με βοηθούν να σκεφτώ και συνάμα να ψυχαγωγηθώ πιστεύω ότι λειτουργεί υπέρ αυτών. Έτσι κι εδώ, δε στάθηκα στην αδικία, στον ξεριζωμό, στη φτώχεια και στην ορφάνια κι όσα αρνητικά συνοδεύουν όλα αυτά, μα στο πώς ανακαλύπτει κάθε άνθρωπος και δη οι γυναίκες το πόση απεριόριστη δύναμη και αποθέματα κουράγιου έχουν μέσα στην ψυχή τους και δεν το γνωρίζουν μέχρι τη στιγμή που θα χρειαστεί να στραφούν προς εκείνη και να καταφέρουν να παλέψουν, να ξεπεράσουν τα εμπόδια και να αρπάξουν με θάρρος κάθε δεύτερη ευκαιρία που απλώνεται μπροστά τους...

Το όνομα ''Εριφύλη'', λοιπόν, για μένα -ως αναγνώστρια και γυναίκα- στην προκειμένη περίπτωση δεν ταυτίστηκε μόνο με το πρόσωπο που το φέρει, αλλά με έννοιες όπως συγχώρεση, αξιοπρέπεια, φροντίδα, ελπίδα, ευγνωμοσύνη, δύναμη, φιλότιμο, αλήθεια, αγκαλιά, εμπιστοσύνη κι αρκετά ακόμη με τα οποία οφείλουμε όλοι κι όλες να πορευόμαστε στη ζωή μας. Μία ζωή δική μας που δεν ορίζεται από τα θέλω και τα πρέπει των γύρω μας. Μία ζωή αυτόνομη που δεν υποτάσσεται και διεκδικεί εξ ορισμού ό,τι της ανήκει δίχως να κάνει εκπτώσεις, ή, συμβιβασμούς. Μία ζωή με δική της προσωπικότητα που δεν ανήκει πουθενά αλλού πέρα από τον ίδιο της τον εαυτό... Εάν, λοιπόν, σας κίνησε το ενδιαφέρον και θέλετε να διαβάσετε ένα καλογραμμένο και προσεγμένο βιβλίο, μπορείτε να το αναζητήσετε κι εσείς με τη σειρά σας.

Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Έξη.