Συνέντευξη με τη συγγραφέα Δήμητρα Γραμματίκα

Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ

Αφιερωματικός μήνας στη λογοτεχνία του τρόμου & της φαντασίας...

  Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

...και σημερινή μου καλεσμένη στη στήλη των συνεντεύξεων η συγγραφέας Δήμητρα Γραμματίκα και το διήγημά της, με τίτλο ''Όταν σιγούν τ'αηδόνια", με το οποίο συμμετέχει στον συλλογικό τόμο φαντασίας, με τίτλο ''Αίμα, Στάχτη και Φως", το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μελτέμι. Τόσο σε εκείνη όσο και στους/στις λοιπούς/ες συγγραφείς της συλλογής εύχομαι να είναι καλοτάξιδο! Της εύχομαι να είναι καλοτάξιδο. Για όσους/ες επιθυμούν να το διαβάσουν, μπορούν να το προμηθευτούν είτε από το επίσημο site του εκδοτικού, είτε από κάποιο βιβλιοπωλείο. 

Για να δούμε τι μοιράστηκε μαζί μας...

ΕΡΩΤΗΣΗ 1: Θα ξεκινήσω με μία ερώτηση που κάνω σε όλους τους συγγραφείς. Πώς μπήκε η συγγραφή στη ζωή σας;

Δ.Γ. Δε θα απαντήσω ιδιαιτέρως πρωτότυπα, αλλά η συγγραφή μπήκε στη ζωή μου σχετικά νωρίς. Πάντα μου άρεσε να διαβάζω, να φαντάζομαι και να πλάθω ιστορίες, χωρίς να έχω απαραίτητα στο μυαλό μου ότι κάποια στιγμή θα τις μοιραζόμουν με άλλους. Με τα χρόνια, όμως, και μέσα από κάποιες προσωπικές εμπειρίες, αυτή η αγάπη άρχισε να αποκτά μια πιο ουσιαστική θέση στη ζωή μου. Η απώλεια των γονιών μου ήταν, σίγουρα, μια από τις περιόδους που με έφεραν πιο κοντά στη γραφή, καθώς ένιωσα την ανάγκη να δώσω δημιουργική διέξοδο σε σκέψεις και συναισθήματα που δεν εκφράζονται πάντα εύκολα με λόγια. Κάπως έτσι, οδηγήθηκα στα σεμινάρια δημιουργικής γραφής του «Γράψε Ιστορία», με εισηγήτριες τη Λένα Μαντά και την Κλαίρη Θεοδώρου, τα οποία αποτέλεσαν για μένα μια όμορφη αφορμή για να εξερευνήσω περισσότερο αυτή την πλευρά μου. Άλλωστε, ως φοιτήτρια Φιλολογίας, οι λέξεις αποτελούν ήδη μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς μου. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι πέρασα από τη θεωρία στην πράξη!

ΕΡΩΤΗΣΗ 2: Από τις εκδόσεις Μελτέμι κυκλοφορεί το βιβλίο (συλλογικό έργο), με τίτλο ''Αίμα, Στάχτη και Φως''. Να είναι καλοτάξιδο. Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για αυτό;

Δ.Γ. Σας ευχαριστώ πολύ! Το «Αίμα, Στάχτη και Φως» είναι μια συλλογική ανθολογία φαντασίας που φιλοξενεί πέντε διαφορετικές συγγραφικές φωνές και ιστορίες. Μέσα από τη φαντασία, το μυστήριο και το συναίσθημα, οι ιστορίες της συλλογής φωτίζουν διαφορετικές όψεις της ανθρώπινης εμπειρίας, εκεί όπου το σκοτάδι συναντά την ελπίδα και η απώλεια μπορεί να γίνει η αρχή μιας νέας διαδρομής. Είναι ένα έργο που προσκαλεί τον αναγνώστη να ανακαλύψει όσα κρύβονται πίσω από το φανερό και να ακολουθήσει διαδρομές όπου τίποτα δεν είναι αυτονόητο.

ΕΡΩΤΗΣΗ 3: Εσείς συμμετέχετε με το διήγημά σας, με τίτλο ''Όταν σιγούν τ'αηδόνια''. Μπορείτε να μοιραστείτε με το αναγνωστικό κοινό λίγες πληροφορίες για αυτό;

Δ.Γ. Το «Όταν σιγούν τ’ αηδόνια» είναι μια ιστορία φαντασίας, μυστηρίου και ψυχολογικής ανατροπής. Ο τίτλος, άλλωστε, προδίδει τη μελαγχολική χροιά της ιστορίας καθώς αφήνει να διαφανεί η στιγμή κατά την οποία κάτι όμορφο, οικείο και ζωντανό παύει να υπάρχει όπως το γνωρίζαμε. Για τη νεαρή Μίλι Άντερσον, όλα αρχίζουν με μια πανεπιστημιακή εργασία για τα αηδόνια που έχουν πάψει να κελαηδούν σε μια απομονωμένη περιοχή της Βιρτζίνια. Εκείνο που μοιάζει με μια απλή έρευνα την οδηγεί πέρα από τα όρια της λογικής, σε έναν κόσμο επτά βασιλείων, όπου οι αρχαίοι μύθοι δεν ανήκουν στο παρελθόν, οι κατάρες εξακολουθούν να έχουν δύναμη και τα μυστικά μπορούν να αποδειχθούν πιο επικίνδυνα από κάθε εχθρό. Όσο η Μίλι πλησιάζει την αλήθεια, τόσο περισσότερο συνειδητοποιεί πως ορισμένα ερωτήματα δεν αφορούν μόνο το ποια είναι, αλλά και το τίμημα που μπορεί να έχει η γνώση. Γιατί ίσως η πιο τρομακτική ανακάλυψη δεν είναι πως υπάρχει ένας κόσμος κρυμμένος πίσω από τον δικό μας, αλλά πως η θέση μας μέσα σε αυτόν μπορεί να έχει καθοριστεί πολύ πριν μάθουμε την ιστορία μας.

ΕΡΩΤΗΣΗ 4: Ποια η πηγή έμπνευσης της παρούσας ιστορίας; Πόσο χρόνο χρειαστήκατε για να ολοκληρώσετε τη συγγραφή του διηγήματος;

Δ.Γ. Η έμπνευση για το «Όταν σιγούν τ’ αηδόνια» ήρθε από την αγάπη μου για τους κόσμους που κρύβονται πίσω από την πραγματικότητα, εκεί όπου το ανεξήγητο μπορεί να συνυπάρχει με το οικείο και κάθε μικρή λεπτομέρεια να κρύβει ένα μεγαλύτερο μυστικό. Με γοήτευσε η ιδέα της σιωπής των αηδονιών, γιατί για μένα συμβολίζει κάτι περισσότερο από την απουσία ενός ήχου· είναι σαν να σταματά ξαφνικά κάτι που θεωρούσαμε δεδομένο. Από εκεί άρχισα να χτίζω την ιστορία της Μίλι, η οποία ξεκινά αναζητώντας μια εξήγηση για κάτι που συμβαίνει γύρω της, αλλά καταλήγει να αναμετριέται με ερωτήματα για τον ίδιο της τον εαυτό. Από την αρχή της συγγραφής μέχρι την τελική μορφή του κειμένου χρειάστηκα περίπου τρεις εβδομάδες, μαζί με τις διορθώσεις και τη γενικότερη επιμέλεια. Γιατί, όσο κι αν απολαμβάνω το γράψιμο, έχω αρχίσει να καταλαβαίνω πως οι ιστορίες δεν τελειώνουν απαραίτητα όταν γράψεις την τελευταία τους πρόταση. Συχνά, τότε αρχίζει η δεύτερη δουλειά: να επιστρέψεις στο κείμενο με πιο καθαρό βλέμμα, να αφαιρέσεις όσα περισσεύουν και να προσπαθήσεις να το κάνεις να πει ακριβώς αυτό που θέλεις.

ΕΡΩΤΗΣΗ 5: Γιατί επιλέξατε να γράψετε ένα διήγημα που ''υπηρετεί'' το είδος της φαντασίας; Τί σας ελκύει από αυτήν;

Δ.Γ. Η φαντασία μού δίνει την ελευθερία να ξεκινήσω από το γνώριμο και να το οδηγήσω σε μια διαφορετική κατεύθυνση. Μου αρέσει η δυνατότητα που έχω να δημιουργώ κόσμους που δεν υπακούουν απαραίτητα στους κανόνες της καθημερινότητας, αλλά εξακολουθούν να φιλοξενούν πολύ ανθρώπινα ερωτήματα, φόβους, επιθυμίες και διλήμματα. Μου αρέσει, δηλαδή, το γεγονός ότι το είδος δεν έχει στενά όρια και μου επιτρέπει να πειραματιστώ χωρίς να χρειάζεται να λογοδοτήσω στην κανονικότητα! Πιστεύω, επίσης, πως το φανταστικό δεν είναι υποχρεωμένο να μας απομακρύνει από την πραγματικότητα· μπορεί, αντίθετα, να μας βοηθήσει να τη δούμε από μια άλλη οπτική. Βέβαια, η φαντασία δεν παύει να είναι μια πρόκληση: όσο ελεύθερα κι αν μπορείς να δημιουργήσεις, χρειάζεται να πείσεις τον αναγνώστη να σε ακολουθήσει.

ΕΡΩΤΗΣΗ 6: Τί αποκομίσατε από τη συμμετοχή σας σε αυτό το συλλογικό έργο;

Δ.Γ. Η συμμετοχή μου στο συλλογικό έργο «Αίμα, Στάχτη και Φως» ήταν για μένα μια ιδιαίτερη εμπειρία, καθώς μου έδωσε την ευκαιρία, μετά τη συμμετοχή μου στην αστυνομική συλλογή «Εγκλημάτων Ψίθυροι» των Εκδόσεων Μελτέμι, να ξανασυστηθώ στο αναγνωστικό κοινό μέσα από ένα διαφορετικό λογοτεχνικό είδος. Ήταν, ουσιαστικά, μια νέα αρχή, αφού χρειάστηκε να αφήσω για λίγο πίσω μου τον τρόπο με τον οποίο είχα προσεγγίσει την αστυνομική ιστορία και να δοκιμάσω τις

δυνάμεις μου στη φαντασία, δημιουργώντας έναν κόσμο με τους δικούς του κανόνες, τα δικά του μυστικά και τις δικές του προκλήσεις. Αυτή η μετάβαση με βοήθησε να ανακαλύψω νέες δυνατότητες στη γραφή μου και να βγω από τη συγγραφική μου ζώνη άνεσης. Σε κάθε περίπτωση, η ευκαιρία αυτή είναι για μένα μεγάλη χαρά και τιμή να αποτελώ μέρος μιας συλλογικής προσπάθειας που ενώνει τόσο αξιόλογες συγγραφικές φωνές.

ΕΡΩΤΗΣΗ 7: Για ποιους λόγους πιστεύετε ότι στρέφονται οι αναγνώστες/στριες, όλο και περισσότερο, στην ανάγνωση βιβλίων φανταστικής λογοτεχνίας;

Δ.Γ. Νομίζω πως η φανταστική λογοτεχνία προσφέρει μια διέξοδο από την καθημερινότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο αναγνώστης επιθυμεί απλώς να ξεφύγει από αυτήν. Μπορεί να θέλει να γνωρίσει άλλους κόσμους, να συναντήσει διαφορετικούς χαρακτήρες και να βιώσει καταστάσεις που δύσκολα θα συναντούσε στην πραγματική ζωή. Ταυτόχρονα, μέσα σε αυτούς τους κόσμους μπορεί να αναγνωρίσει κομμάτια του εαυτού του και προβληματισμούς που τον απασχολούν. Ίσως, μάλιστα, η απόσταση που προσφέρει το φανταστικό να του επιτρέπει να προσεγγίζει ορισμένα ζητήματα με μεγαλύτερη ελευθερία. Έτσι και αλλιώς, το είδος αυτό έχει τη δυνατότητα να συνδυάζεται με πολλά διαφορετικά στοιχεία, από το μυστήριο και την περιπέτεια μέχρι την κοινωνική και ψυχολογική διάσταση μιας ιστορίας. Προσωπικά, θεωρώ πως οι άνθρωποι θα εξακολουθούν να αναζητούν ιστορίες που τους μεταφέρουν κάπου αλλού, αλλά ταυτόχρονα τους κάνουν να επιστρέφουν στον εαυτό τους με κάτι καινούργιο.

ΕΡΩΤΗΣΗ 8: Σαν αναγνώστρια, τί είδους βιβλία προτιμάτε να διαβάζετε;

Δ.Γ. Μου αρέσει να διαβάζω διαφορετικά είδη και να μην περιορίζομαι σε μία μόνο κατηγορία. Με ελκύουν οι ιστορίες μυστηρίου, ιδιαίτερα εκείνες που χτίζουν προσεκτικά την πλοκή τους και καταφέρνουν να αιφνιδιάσουν τον αναγνώστη χωρίς να καταφεύγουν σε εύκολες λύσεις. Με ενδιαφέρει, επίσης, η ψυχολογική και κοινωνική λογοτεχνία, τα βιβλία που εστιάζουν στους χαρακτήρες και στις αντιφάσεις τους, καθώς και η φαντασία, όταν πίσω από τον κόσμο που δημιουργείται υπάρχει κάτι ουσιαστικό να ειπωθεί. Παράλληλα, οι σπουδές μου στη Φιλολογία με φέρνουν σε επαφή με την κλασική γραμματεία, η οποία αποτελεί έναν ξεχωριστό χώρο ενδιαφέροντος. Νομίζω πως, τελικά, δεν είναι τόσο το είδος που με κάνει να αγαπήσω ένα βιβλίο όσο η ικανότητά του να με κρατήσει μέσα στην ιστορία του και να μου αφήσει κάτι όταν το κλείσω.

ΕΡΩΤΗΣΗ 9: Έχετε ξεκινήσει τη συγγραφή του επόμενου έργου σας; Κι αν ναι, θα μπορούσατε να μοιραστείτε κάτι μαζί μας;

Δ.Γ. Ναι, αυτή την περίοδο ετοιμάζω ένα ακόμη διήγημα, το οποίο θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Συμπαντικές Διαδρομές. Μάλιστα, είναι η πρώτη φορά που μοιράζομαι δημόσια τον τίτλο του, καθώς θα λέγεται «Ο αντικαταστάτης»! Πρόκειται για μια ιστορία με πιο κοινωνικές και ψυχολογικές αποχρώσεις, που αγγίζει ζητήματα όπως η απώλεια, η ταυτότητα και οι ανθρώπινες σχέσεις, ενώ υπάρχει και μια ρομαντική διάσταση. Δε μπορώ να ομολογήσω περισσότερα, αλλά θα πω μόνο πως ο τίτλος είναι μια καλή αφορμή για να αρχίσουν οι υποθέσεις… και υπόσχομαι πως δεν θα επιβεβαιώσω ούτε θα διαψεύσω καμία — τουλάχιστον όχι ακόμη!

ΕΡΩΤΗΣΗ 10: Τέλος, ποιο το όραμά σας ως δημιουργός;

Δ.Γ. Θα ήθελα να συνεχίσω να γράφω ιστορίες που, πρωτίστως, θα έχουν κάτι να πουν σε μένα και, εν συνεχεία, να μπορούν να αγγίξουν και κάποιον άλλον άνθρωπο. Δεν ξέρω αν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος προορισμός για μένα στη συγγραφή και, για να είμαι ειλικρινής, προτιμώ να μην τον προκαθορίσω. Εξάλλου, βρίσκομαι στην αρχή αυτής της διαδρομής, οπότε έχω πολλά να μάθω, να διαβάσω και να δοκιμάσω. Θα ήθελα, όμως, να εξελίσσομαι, να μη φοβάμαι να πειραματίζομαι με διαφορετικά είδη και να διατηρώ την ειλικρίνεια με την οποία ξεκίνησα να γράφω. Και αν κάποια στιγμή, οι ιστορίες μου καταφέρουν να κάνουν έναν αναγνώστη να συγκινηθεί, να προβληματιστεί ή απλώς να σταθεί για λίγο σε μια σκέψη που μέχρι τότε προσπερνούσε, θα το θεωρήσω ως την πιο ουσιαστική συγγραφική μου ανταμοιβή. Δεν περιμένω οι λέξεις μου να αλλάξουν τον κόσμο. Θα ήθελα μόνο, έστω και για λίγο, να κάνουν κάποιον να τον δει με διαφορετικά μάτια.

Σας ευχαριστώ για τον χρόνο σας!

Με εκτίμηση,

Γραμματίκα Δήμητρα

Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας και τις απαντήσεις σας.

Με εκτίμηση, Κυριακή Γανίτη από το blog Dominica Amat

Υ.Γ. Και για να μην ξεχνιόμαστε! Η ανοιχτή πρόσκληση προς τους/τις εγχώριους/ες συγγραφείς του τρόμου, της φαντασίας και των παρακλαδιών αυτών ισχύει για όλον τον μήνα Οκτώβρη! Οπότε, είμαι στη διάθεσή σας!