Συνέντευξη με τη συγγραφέα Πηνελόπη Αλεξίου

Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΑΛΕΞΙΟΥ

Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

Σημερινή μου καλεσμένη στην στήλη των συνεντεύξεων η συγγραφέας Πηνελόπη Αλεξίου. Την ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο και τις απαντήσεις της. Από τις εκδόσεις Βακχικόν κυκλοφορεί το βιβλίο της, με τίτλο ''Millennials – Χρονικό βιωμάτων μιας γενιάς σε κρίση''. Της εύχομαι να είναι καλοτάξιδο. Για όσους/ες επιθυμούν να το διαβάσουν, μπορούν να το προμηθευτούν είτε από το επίσημο site του εκδοτικού, είτε από κάποιο βιβλιοπωλείο. 

Πάμε να δούμε τι μοιράστηκε μαζί μας...

ΕΡΩΤΗΣΗ 1: Ποια ήταν η αφορμή για να ασχοληθείτε με τη συγγραφή ποιημάτων;

Δεν ξέρω αν θα το χαρακτήριζα αφορμή, όσο φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. Ως παιδί, σε προσχολική ηλικία που είχα κατακτήσει τη γλωσσική ικανότητα, περνούσα αρκετό χρόνο με τις γιαγιάδες. Η μία μου γιαγιά (από την Ήπειρο), δεν είχε ολοκληρώσει τη φοίτησή της στο δημοτικό και δεν ήξερε να μου αφηγηθεί παραμύθια. Γνώριζε μόνο την ιστορία του τόπου μέσα από δημοτικά τραγούδια, οπότε μου απήγγειλε ποιήματα σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο. Η γιαγιά μου αυτή, με τα όποια ορθογραφικά της λάθη, έγραφε πολλά ποιήματα. Κάπως έτσι «κληρονόμησα» αυτό το χαρακτηριστικό, όταν συνειδητοποίησα πως είχα αρχίσει να σκέφτομαι σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο κι έπειτα, ήδη από την ηλικία των 5,5 ετών, να γράφω ποιήματα σε αυτό το μέτρο. Έτσι ξεκίνησε η σχέση μου με την ποίηση, η οποία με ακολουθούσε με διαφορετικούς ρυθμούς και ένταση όσο μεγάλωνα.

ΕΡΩΤΗΣΗ 2: Από τις εκδόσεις Βακχικόν κυκλοφορεί η ποιητική σας συλλογή, με τίτλο

''Millennials – Χρονικό βιωμάτων μιας γενιάς σε κρίση''. Να είναι καλοτάξιδη. Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια γι'αυτήν;

Αρχικά, ευχαριστώ θερμά για τις ευχές. Οι Millennials είναι ένα ποιητικό έργο το οποίο εισάγει το ρεύμα της Millennial Poetry (Ποίηση της γενιάς Millennial) στα ελληνικά γράμματα. Είναι το πρώτο και μοναδικό μονοθεματικό έργο σε σχέση με την ποίηση που γράφεται από Millennial για τα ζητήματα που αφορούν συνολικά αυτή τη γενιά, όπως είναι η κρίση, το τραύμα, η ψυχική υγεία και ασθένεια, οι έμφυλες ανισότητες, η οικονομική και εργασιακή επισφάλεια, η στεγαστική κρίση, το προσφυγικό, το βίωμα της μετάβασης στην ψηφιακή εποχή και άλλα. Τα ποιήματα της συλλογής αφορούν, πιο εστιασμένα, το ελληνικό παράδειγμα, όπως τυγχάνει να το έχω βιώσει τόσο εγώ όσο και πολλοί άλλοι συνάνθρωποί μου. Στόχος του βιβλίου είναι να (από)δείξει πως το ατομικό μας βίωμα δεν αποτελεί κάτι αποκλειστικά προσωπικό, αλλά είναι μέρος μιας ευρύτερης, συλλογικής εμπειρίας. Μέσα σε αυτή, μπορούμε τόσο να συνδεθούμε όσο και να αλληλοενδυναμωθούμε.

ΕΡΩΤΗΣΗ 3: Τί μπορεί να συμβολίζει ο τίτλος ''Millennials – Χρονικό βιωμάτων μιας γενιάς σε κρίση'';

Ο τίτλος του βιβλίου προοικονομεί αυτό το οποίο υπόσχεται: να καταγράψει και να διερευνήσει ποιητικά το χρονικό των βιωμάτων της γενιάς των millennials, όπως αυτή λαξεύτηκε σε αλλεπάλληλους καιρούς και περιόδους κρίσεων.

ΕΡΩΤΗΣΗ 4: Ποια η πηγή έμπνευσης της συγγραφής των ποιημάτων σας; Πόσος χρόνος χρειάστηκε για να τ'αποτυπώσετε πάνω στο χαρτί;

Δεν ξέρω αν θα το έλεγα έμπνευση, καθώς τα ποιήματα αυτά με βρήκαν. Υπήρξε μία περίοδος 3 ετών στη ζωή μου που παρατήρησα ότι όσα ποιήματα έγραφα (ακόμη και συνειρμικά, αυτόματα) αφορούσαν ένα κοινωνικό παρόν στο οποίο υπάρχουν ποικίλα και πολυάριθμα σημεία ταύτισης με τις πραγματικότητες άλλων ανθρώπων της γενιάς μου. Ήταν οι κοινοί προβληματισμοί που είχα με άλλους ανθρώπους, που έβλεπα ότι ξετυλίγονταν ποιητικά πάνω στο χαρτί. Έτσι άρχισε να σχηματίζεται αυτή η ποιητική σύνθεση κι, εν τέλει, πήρε την τελική της μορφή στην παρούσα καλαίσθητη έκδοση.

ΕΡΩΤΗΣΗ 5: Πόσο έντονη ήταν η συναισθηματική φόρτιση κατά τη διάρκεια συγγραφής των ποιημάτων σας;

Εξαιρετική ερώτηση. Αυτή η ποιητική συλλογή γράφτηκε πράγματι με έντονη συναισθηματική φόρτιση, υπό καθεστώς θυμού, αγανάκτησης, απογοήτευσης και ματαίωσης. Σκοπός της, ωστόσο, είναι να παρακινήσει και να κινητοποιήσει. Πιστεύω ότι τα συναισθήματα που είχα καθώς έγραφα τα ποιήματα είναι ορατά και αναδύονται διαβάζοντάς τα φωναχτά. Στην απαγγελία τους, μπορεί κανείς να νιώσει στη φωνή του να ξυπνάει το συναίσθημα που έχω φυλάξει μέσα στους στίχους αλλά και το δικό του.

ΕΡΩΤΗΣΗ 6: Τί θα επιθυμούσατε να αποκομίσει το αναγνωστικό κοινό από την επαφή του με τα ποιήματά σας;

Θα ήθελα να προβληματοποιήσει και να προβληματιστεί για το παρόν του, να αποτιμήσει κριτικά τις κοινωνικές συνθήκες, να θέσει ερωτήματα και, κυρίως, να αντιληφθεί ότι σε όλο αυτό το ζοφερό -πολλές φορές και ματαιωμένο- παρόν, είμαστε μαζί.

ΕΡΩΤΗΣΗ 7: Είναι, άραγε το αναγνωστικό κοινό της χώρας μας φιλικά προσκείμενο προς την ποίηση ή την αφήνει στην άκρη σε σχέση με άλλα λογοτεχνικά είδη;

Κάθε λογοτεχνικό είδος έχει το κοινό του. Η σχέση του αναγνωστικού κοινού με την ποίηση δεν (μπορεί να θεωρείται πως) είναι μονόδρομη. Είναι μία σχέση αμφίδρομη. Η ποίηση πρέπει να μην ξεχνάει πως απευθύνεται σε ανθρώπους, απ’ όλα τα στρώματα, και πως γράφεται για να διαβάζεται όχι (μόνο) για να φτάνει σε βραβεία. Η ποίηση πρέπει να είναι ανοιχτή και προσβάσιμη σε όλους τους ανθρώπους, σε κάθε γειτονιά, να παρακινεί και να κινητοποιεί. Δεν μπορούμε να εξετάζουμε μονομερώς τις αναγνωστικές επιλογές του βιβλιοφιλικού κοινού χωρίς να εξετάζουμε και το κατά πόσον ένα λογοτεχνικό είδος εγείρει το ενδιαφέρον και απευθύνεται πράγματι στο κοινό αυτό. Από τη δική μου εμπειρία, το αναγνωστικό κοινό είναι πάντοτε ανοιχτό και φιλικό προς τα βιβλία, ίσως λίγο πιο διστακτικό ή και φοβισμένο να προσεγγίσει την ποίηση. Όταν η ποίηση, ωστόσο, αποδεικνύει πως μας βρίσκει όλους στις ίδιες καθημερινές συνήθειες (για να παραφράσω τους στίχους του Τίτου Πατρίκιου), τότε το αναγνωστικό κοινό δεν γυρίζει την πλάτη. Είναι ένας αγώνας που, κατά τη γνώμη μου, οφείλουν να δώσουν οι άνθρωποι του ποιητικού στερεώματος οι οποίοι/ες -δυστυχώς σε πολλές περιπτώσεις – γράφουν και παρουσιάζουν μία ποίηση απρόσιτη, απρόσωπη, μια ποίηση με α στερητικό για το σύνολο του αναγνωστικού κοινού, μια ποίηση για λίγους, ή/και κατ’ αποκλειστικότητα για τα βραβεία και τις διακρίσεις. Ο ελιτισμός αυτός στρέφει το αναγνωστικό κοινό μακριά από την ποίηση. Στο χέρι μας είναι, βεβαίως, να το αλλάξουμε. Με γνώμονα αυτές τις εμπειρίες και τις πεποιθήσεις, άλλωστε, διατηρώ εδώ κι έναν χρόνο περίπου την ομάδα Μας βρίσκει η ποίηση, την οποία συντονίζω μαζί με τις Γιάννα Τζιβελέκη και Ελισάβετ Παπούδη, όπου επιδιώκουμε η ποίηση να φτάνει σε κάθε γειτονιά της Αθήνας – και, γιατί όχι, και της υπόλοιπης Ελλάδας, μέσω ανοικτών και δωρεάν εκδηλώσεων. Όσο η ποίηση είναι προσβάσιμη και ανοιχτή, τόσο περισσότερο είναι για όλους.

ΕΡΩΤΗΣΗ 8: Πώς πιστεύετε ότι θα στρέφονταν περισσότεροι/ες αναγνώστες/στριες προς την ανάγνωση ποιητικών συλλογών;

Κυρίως με την απομυθοποίηση του στερεοτύπου ότι η ποίηση είναι κάτι το υψηλό, απροσπέλαστο, ένα είδος της λογοτεχνίας που αφορά την ελίτ και όχι τους πολλούς. Η ποίηση γράφεται από ανθρώπους για ανθρώπους, μέσα από το προσωπικό στίγμα, το ιδιαίτερο στυλ, την τεχνική, τις ιδέες και το καλλιτεχνικό ταπεραμέντο της κάθε δημιουργού. Αποτελεί ένα δημιούργημα με σκοπό να κοινωνείται, άρα να φτάνει στα χέρια των ανθρώπων, να μπαίνει στα σπίτια, να διαβάζεται, να συζητιέται. Αυτή η θεώρηση της ποίησης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας, εν γένει, θα έκανε την ποίηση προσβάσιμη και θελκτική στο κοινό. Φυσικά, όμως, it takes two to tango…

ΕΡΩΤΗΣΗ 9: Τέλος, ποιο το όραμά σας ως δημιουργός;

Να μην σταματήσω να είμαι αναγνώστρια, γιατί η δημιουργία απαιτεί επικοινωνία, και η επικοινωνία με τη σειρά της χρειάζεται ανθρώπους, ιδέες, συζητήσεις, τέχνη. Ως δημιουργός πρέπει να είμαι ένας άνθρωπος του καιρού μου και να διατηρώ την επαφή μου με το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι, καθώς και με τους τρόπους που αυτό αποτυπώνεται στις τέχνες. Επομένως, το όραμά μου είναι να συνεχίζω ως μέρος της κοινωνίας, να έχω τις κεραίες μου ανοιχτές ενώ παράλληλα αφήνω τις μεταμορφωτικές διαδικασίες που επιβάλλουν ο χώρος, ο χρόνος και οι ιδέες να καταλαμβάνουν τη γραφή μου.

Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας και τις απαντήσεις σας.

Με εκτίμηση, Κυριακή Γανίτη από το blog Dominica Amat