Η λίστα με τα ύποπτα πράγματα

Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

Δεν είναι απαραίτητη συνθήκη να μας χαρακτηρίζει κάποιος ''ψυχαναγκασμός'' ώστε να λειτουργούμε με έναν συγκεκριμένο τρόπο, ο οποίος μπορεί να σχετίζεται με διάφορες ορατές κι αόρατες λίστες που διατηρούμε ώστε να θυμόμαστε πράγματα που αφορούν είτε το καθημερινό μας πρόγραμμα και τις όποιες υποχρεώσεις μας είτε άλλα πράγματα/στοιχεία/συναισθήματα/''προειδοποιήσεις'' γύρω από πρόσωπα και καταστάσεις που μπορεί να μας επηρεάζουν σε μικρότερο, ή, σε μεγαλύτερο βαθμό. Ένα βιβλίο, λοιπόν, που μου κίνησε το αναγνωστικό ενδιαφέρον -και αναφέρεται σε ανάλογες λίστες- είναι το αστυνομικό μυθιστόρημα της συγγραφέως Jennie Godfrey (Τζένι Γκόντφρεϊ), με τίτλο ''Η λίστα με τα ύποπτα πράγματα'' (The List of Suspicious Things), το οποίο κυκλοφορεί στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση από την κυρία Σοφία Τρουλλινού.

''Η λίστα με τα ύποπτα πράγματα'', όπως προείπα ο τίτλος του βιβλίου κι αναρωτιέμαι για ποιον λόγο δημιουργήθηκε αυτή η ιδιάζουσα λίστα, το τί καθιστά αυτά τα πράγματα ύποπτα, καθώς και με τί μπορεί να σχετίζεται... Ε, μπορεί να μη διαθέτω κάποιο συγγραφικό, ή, αστυνομικό δαιμόνιο, αλλά η αναγνωστική περιέργεια, πολλές φορές, όχι μόνο με κάνει καχύποπτη, αλλά με βάζει στη διαδικασία να προσπαθώ να προσεγγίσω τα πάντα μέσα από μία άλλη όχι απαραιτήτως και τόσο συνηθισμένη -μπορεί και αθώα- ματιά που όχι μόνο με βάζει να υποθέσω πολλά, μα να αμφιβάλλω και γι'αυτά που μπορεί να έχω ακλόνητα δεδομένα έως και σήμερα. Κι αν αυτό από μόνο του δεν μπορεί να λογιστεί ως κάτι διεγερτικό και ιντριγκαδόρικο για τη σκέψη, ε τότε δεν ξέρω πώς να το αποκαλέσω...

''Γιορκσάιρ, 1979

Η Μάργκαρετ Θάτσερ είναι πρωθυπουργός, τα τζιν-σωλήνας είναι στη μόδα και η Μιβ είναι πεπεισμένη ότι ο μπαμπάς της θέλει να μετακομίσουν οικογενειακά στον νότο.

Εξαιτίας των φόνων.

Το να αφήσει το Γιορκσάιρ και την καλύτερή της φίλη, τη Σάρον, απλώς δεν αποτελεί επιλογή, ανεξάρτητα από τους κινδύνους που παραμονεύουν γύρω τους ή την παράξενη ατμόσφαιρα στο σπίτι, που ξεκίνησε από τη μέρα που η μαμά της Μιβ σταμάτησε να μιλάει. Αν καταφέρει να εξιχνιάσει την υπόθεση των φόνων, θα μπορούσαν άραγε να μείνουν; Έτσι, η Μιβ και η Σάρον αποφασίζουν να φτιάξουν μια λίστα: μια λίστα με όλα τα ύποπτα πράγματα και πρόσωπα στον δρόμο τους. Αλλά η αναζήτηση της αλήθειας φέρνει στην επιφάνεια περισσότερα θαμμένα μυστικά της γειτονιάς τους, της οικογένειάς τους, ακόμα και δικά τους. Περισσότερα απ’ ό,τι θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν.

Και τι θα συμβεί αν το πραγματικό μυστήριο που πρέπει να διαλευκάνει η Μιβ είναι αυτό που βρίσκεται πιο κοντά στο σπίτι της;" (Από το οπισθόφυλλο)

Οι άνθρωποι είμαστε με τέτοιον τρόπο δημιουργημένοι ώστε να αισθανόμαστε ασφάλεια μέσα σε γνώριμα περιβάλλοντα που δεν διαταράσσονται από τις όποιες αλλαγές που είτε έρχονται για καλό είτε για κακό. Σκεφτείτε, λοιπόν, πώς μπορεί μία πόλη της Αγγλίας -της δεκαετίας του '70 και λίγο πριν τις αρχές των '80s- με όλα όσα συντροφεύουν αυτήν και τους κατοίκους της να μπαίνει στη δίνη ενός όχι μόνο πολιτικού και κοινωνικού αναβρασμού, αλλά να απειλείται (εντός κι εκτός εισαγωγικών) η όποια συνηθισμένη και βατή της καθημερινότητα από την ύπαρξη ενός κατά συρροή δολοφόνου! Κι όχι! Δεν ασπάζομαι την άποψη ότι στις πιο κλειστές -ίσως και θεοσεβούμενες- κοινωνίες που μπορεί να μην έχουν ''μολυνθεί'' από την όποια μοντέρνα επίδραση της αλλαγής δεν μπορούν να συμβούν αυτά, παρά μόνο στις μεγαλουπόλεις όπου οι κίνδυνοι, διαρκώς, όχι μόνο αυξάνονται, μα και ποικίλουν. Οφείλουμε να σκεφτούμε ότι τα εγκλήματα διαπράττονται από ανθρώπους στις θέσεις των θυτών και ως θύματα είναι πάλι άνθρωποι. Οπότε, γιατί να ισχύει όλο αυτό υπό προϋποθέσεις του τύπου του τόπου διάπραξης, ή, μη των εγκλημάτων;

Η συγγραφέας παίρνοντας έμπνευση από τα τραγικά αληθινά γεγονότα εκείνης της εποχής, γίνεται ξανά το μικρό έφηβο κορίτσι που προσπαθεί να βρει τον τρόπο όχι μόνο να πιάσει τον άνθρωπο που λειτουργεί ως θύτης, αλλά ουσιαστικά ενδιαφέρεται να διασώσει ό,τι καλό έχει απομείνει γύρω της και δε θέλει με τίποτα να χάσει κάτι από ό,τι θεωρεί ως αγαπημένο και σταθερά στη ζωή της. Και κάπως έτσι αρχίζουν οι πρώτες ενδείξεις υποψίας όχι μόνο για τους λόγους για τους οποίους κάποιος άνθρωπος επιλέγει να εγκληματίσει, αλλά και το ποιος/α μπορεί να κρύβεται πίσω από το προσωπείο του θύτη. Κι αν σε αυτό προσθέσουμε τον όποιο φόβο, την προκατάληψη και ρατσισμό προς κάθε ξένο και καινούργιο που μπορεί να έρχεται να εξελίξει όσα έχουμε ως δεδομένα κι ακλόνητα, ε δε θέλει και πολύ να στρέψουμε το βλέμμα μας προς συγκεκριμένα πρόσωπα. Όμως, αρκεί μόνο αυτό; Είναι αυτά αρκετά πειστικά κι ακλόνητα για να αποδώσουν κατηγορίες ενοχής σε έναν άνθρωπο;

Σαφέστατα και η ύπαρξη ενός κατά συρροή δολοφόνου όχι μόνο φαντάζει τρομακτικό ως σενάριο, αλλά κάλλιστα θα μπορούσε να είναι μία φρικτή πραγματικότητα που μπορεί και να μας αφορά... Οπότε, εδώ τίθεται το ερώτημα. Πόσο σίγουροι/ες είμαστε για τους ανθρώπους που έχουν γύρω μας, ακόμη και μέσα στην οικογένειά μας; Κι αν αυτό σαν σκέψη μας προβληματίζει έντονα ως ενήλικες, σκεφτείτε το πώς μπορεί να λειτουργεί παιδικό/εφηβικό μυαλό και να έλκεται από το όποιο μυστήριο. Όχι! Δεν είναι δουλειά των παιδιών/εφήβων να φέρουν στις πλάτες τους την εξιχνίαση των όποιων εγκλημάτων, να προσπαθούν να λύσουν τα προβλήματα των μεγάλων μαζί με τις όποιες ευθύνες υπάρχουν, ή, οτιδήποτε άλλου που αφορά εμάς τους/τις ενήλικες... Αλίμονο αν επιλέγουμε να τους/τις στερήσουμε την όποια παιδική/εφηβική τους ηλικία τόσο άγαρμπα κι αδικαιολόγητα...

Το βιβλίο έχει έναν δικό του ρυθμό αφήγησης που σε κρατά από την αρχή έως και το τέλος δίχως να αισθάνεσαι την παρουσία έντονων συναισθηματικών ''εκρήξεων'' με τις όποιες αποκαλύψεις κι ανατροπές να έρχονται να ''κουμπώνουν'' με έναν τρόπο αβίαστο μέσα σε όλο το κλίμα και να προσθέτουν αυτό το κατιτίς παραπάνω για να ενισχύουν το όποιο μυστήριο, την αγωνία και την αμφιβολία που έρχονται να προκαλέσουν ρωγμές στο όποιο ιδεατό σκηνικό έχουμε πλάσει στο μυαλό μας ως δεδομένο για τα πάντα γύρω μας... Ρωγμές που έρχονται να χαραχθούν πάνω στην εύθραυστη «επιφάνεια» της εμπιστοσύνης που δείχνουμε στα δικά μας πρόσωπα. Και μέσα σε όλα αυτά, η προσπάθεια της αθωότητας να επιβιώσει μέσα σε ένα κλίμα που απαιτεί να μεγαλώσουμε πιο γρήγορα είτε ζούμε σε κλειστές κοινωνίες με ακόμη πιο κλειστά στόματα είτε όχι...

Εγώ αυτό που, εντέλει, κρατώ από την επαφή μου με το βιβλίο είναι το πώς κάποια πράγματα πρέπει να ειπώνονται είτε μας φοβίζουν είτε όχι, την άρτια σκιαγράφηση των προσώπων που θα συναντήσουμε μέσα σε αυτό, όπως κι ότι η πραγματική φιλία έρχεται από την πλήρη αποδοχή του άλλου ανθρώπου έτσι ακριβώς όπως είναι και πάντα βγαίνει κερδισμένη όταν αντιστέκεται σε κάθε μορφής εκφοβισμό.

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.