#Αφιέρωμα: Με αφορμή την ημέρα της γυναίκας (Μέρος 2ο): Οι αρπαγές

Γράφει η Κυριακή Γανίτη(Dominica Amat)

#Αφιέρωμα: Με αφορμή την ημέρα της γυναίκας 

Μέρος 2ο: Οι αρπαγές

Δεύτερη μέρα του αφιερώματος σε γυναικείες συγγραφικές πένες και σκοπός μου είναι -όσο είναι αυτό εφικτό- να σας παρουσιάσω βιβλία που ανήκουν σε ποικίλα λογοτεχνικά είδη, γραμμένα από δημιουργούς που διαφέρουν ως προς το ύφος γραφής. Εύχομαι, ολόψυχα, να το πετύχω, αφού κι εγώ τα βιβλία τα ''γνωρίζω'' κάθε μέρα μαζί σας. Δεν τα έχω διαβάσει σε προγενέστερο χρόνο κι αυτό λειτουργεί υπέρ των βιβλίων εν γένει. Επί του παρόντος, λοιπόν, κι αν δεν το συμπεριελάμβανα στο παρόν αφιέρωμα, σίγουρα το σημερινό βιβλίο θα έφερε ως επιπλέον ετικέτα (στο άρθρο) τον τίτλο ''Συναντώντας ξανά αγαπημένους/ες συγγραφείς...", αφού η δημιουργός Τζαν Κάρσον (Jan Carson) είναι μία παλιά μου ''γνώριμη'' που τολμώ να πω ότι τα αντιφατικά συναισθήματα που μου άφησε η ανάγνωση του προηγούμενου έργου της με έκαναν να επιθυμώ να διαβάσω κι άλλα δικά της έργα. Μου ασκεί μία ιδιάζουσα γοητεία ο τρόπος σκέψης και γραφής της -παρά τις όποιες μου διαφωνίες- που τη βρίσκω πολύ αναζωογονητική για τον νου μου και την ιδιότητά μου ως αναγνώστρια.

Από τις εκδόσεις Βακχικόν κυκλοφορεί το μυθιστόρημά της, με τίτλο ''Οι αρπαγές'' (The Raptures) - το δεύτερο στα ελληνικά- σε μετάφραση από την κυρία Βίκυ Πορφυρίδου. Ακούγοντας τον τίτλο του, βιάστηκα να βγάλω συμπεράσματα και να κατατάξω το βιβλίο σε συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος, εν προκειμένω το αστυνομικό. Βλέπετε, ξέχασα ότι η συγγραφέας δεν είναι της άποψης να μας χαρίζει ''αναμασημένη τροφή'', μα επιλέγει να μας βάλει στη διαδικασία να σκεφτούμε έξω και πέρα από τα συνηθισμένα. Άλλωστε, όσοι/ες έχουμε διαβάσει και το άλλο της βιβλίο ''Οι εμπρηστές'' (πάλι από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση από τον κύριο Απόστολο Θηβαίο) γνωρίζουμε ότι δεν έχουμε ποτέ να κάνουμε με ''εύκολα'' κι ανάλαφρα μυθιστορήματα. 

Για μένα -ως αναγνώστρια- η Κάρσον είναι μετρ στο να ''ανεβάζει'' το επίπεδο στα κοινωνικά μυθιστορήματα ''σπάζοντας'' παγιωμένα μοτίβα και ''δεσμά'' γύρω από εκείνα, δίνοντάς τους, ουσιαστικά, όχι άλλη μορφή, μα μία υπόσταση πέρα για πέρα ρεαλιστικά επώδυνη, όπου το δυστοπικό στοιχείο γίνεται ένα με τα όσα ζούμε και συμβαίνουν γύρω μας που μας κάνουν να τρομάζουμε από την ίδια την πραγματικότητα. Παίρνοντας έμπνευση από το τί συνέβαινε στη μικρή κοινότητα της Βόρειας Ιρλανδίας, όπου και μεγάλωσε, κατά τη διάρκεια των δεκαετιών '80 & '90, η συγγραφέας προσπαθεί και ρίχνει φως στον τρόπο όπου οι άνθρωποι τότε δρούσαν και σκεφτόντουσαν με φόντο τη μικρή φονταμελιστική ευαγγελική προτεσταντική τους κοινότητα. Το πώς η θρησκεία και όλα όσα εκείνη πρέσβευε και διαλαλούσε μέσω των δογμάτων της καθόριζαν σκέψεις, πράξεις, ακόμη και ζωές των κατά τ'άλλα θα μπορούσα να πω αθώων, φοβισμένων και ελλιπών γνώσεων ανθρώπων. 

''Βόρεια Ιρλανδία, δεκαετία του ’90. Όλα ξεκινούν με μια μυστηριώδη ασθένεια. Ένα εντεκάχρονο αγόρι καταλήγει νεκρό. Θα ακολουθήσουν κι άλλα παιδιά, με τα ερωτήματα για το τι –ή ποιος– είναι υπεύθυνος, να βυθίζουν ένα ολόκληρο χωριό στον φόβο και την απελπισία. Η μικρή Χάνα μοιάζει να είναι η μόνη που παραμένει υγιής ενώ οι φίλοι της πλήττονται από την αρρώστια. Απομονωμένη και τρομαγμένη, βασανίζεται από τύψεις και προσεύχεται για βοήθεια. Θα καταφέρει να βρει τη δύναμη να παραμείνει διαφορετική, σε έναν τόπο όπου η συμμόρφωση μοιάζει αν είναι η μοναδική επιλογή;" (Από το οπισθόφυλλο)

Δεν υπάρχει χείριστο ως συνθήκη από το να χάνει ένας άνθρωπος το παιδί του με οποιονδήποτε τρόπο. Αυτό μπορεί να τον/την στρέψει είτε κοντά προς τον θεό είτε να τον/την απομακρύνει τελείως από Εκείνον. Προφανώς και δικαιολογώ τους ανθρώπους που βιώνουν με οποιονδήποτε τρόπο το πένθος τους, μιας και είναι κάτι παντελώς προσωπικό!, όπως και το γεγονός ότι αναζητούν να βρουν απαντήσεις μαζί με ένα εξιλαστήριο, ή, και μη θύμα ώστε να ρίξουν πάνω του τις όποιες ευθύνες και το όποιο ανάθεμα γι'αυτό το τόσο τραγικό μπορεί να τους/τις έχει συμβεί. Λες και με αυτόν τον τρόπο να απαλύνεται κάπως ο ανυπέρβλητος αυτός πόνος. Λες κι αν τον ''μοιραστούν'' με κάποιον άλλον άνθρωπο που θα βιώσει μία παρόμοια απώλεια, θα έχουν κάποιον/α να τους/τις καταλαβαίνει και να μην τους/τις κρίνει...

Η συγγραφέας έχει έναν λόγο που είτε αγαπάς να διαβάζεις είτε μισείς να αγαπάς. Κι αυτό αποτυπώνεται πάνω και σε αυτό το μυθιστόρημα. Η αφήγηση πότε σε τρίτο πρόσωπο σαν εξωτερικός παντογνώστης όλων των σκηνικών (μοιάζει κάπως ''παγωμένος'' και κρατώντας τις όποιες συναισθηματικές ''αποστάσεις'') και πότε σε πρώτο πρόσωπο -κυρίως μέσα από τα μάτια και τη σκέψη της μικρής πρωταγωνίστριας- έρχεται και καλύπτει όλες τις πτυχές της ιστορίας και παράλληλα έρχεται να θέσει εύστοχα και πάντα επίκαιρα ερωτήματα γύρω από το ζήτημα της θρησκείας και το πώς αυτή καθοδηγεί/επηρεάζει τη ζωή μας, την κοινότητα ως σύνολο ανθρώπων, την πολιτική, όπως και το ιστορικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι της χώρας της. Αγάπησα τον τρόπο που αμφισβητεί και κρίνει τα πάντα γύρω της μέσα από μία πιο καθάρια και αθώα οπτική. Άραγε, ακολουθούμε την όποια ηθική και τους κανόνες αυτής επειδή πραγματικά είναι αυτό που θέλουμε, ή, λόγω φόβου για συμμόρφωση κάτω από την πίεση που μας ασκεί η κοινωνία σε γενικότερο επίπεδο;

Ένα ακόμη ενδιαφέρον κομμάτι του βιβλίου είναι ο τρόπος που η συγγραφέας σκιαγραφεί τα πρόσωπα που θα περάσουν μέσα από τις σελίδες του. Είναι εμφανής ο διαχωρισμός μεταξύ των ανδρών και των γυναικών, το τί μπορούν και επιτρέπεται να κάνουν και προφανώς να διάγουν μία ενάρετη και καθωσπρέπει ζωή βάσει αυτού που ορίζει το φύλο τους (π.χ. τα συναισθήματα είναι μόνο για τις γυναίκες που είναι πιο αδύναμες όπως και η όποια εκδήλωση γονεϊκού ενστίκτου), αλλά και η βαθύτερη ανάγκη να αλλάξει όλο αυτό, μιας κι όλοι κι όλες είμαστε άνθρωποι με ίδια δικαιώματα στη ζωή. Προσωπικά ξεχώρισα την μικρή πρωταγωνίστρια, τη Χάνα, που μοιάζει σαν να βρίσκει το κουράγιο -έστω και μέσα στο μυαλό της- να εναντιωθεί σε όλα αυτά και να χαράξει τη δική της πορεία. 

Και μέσα σε όλα αυτά το ζήτημα της τραγωδίας που μπορεί είτε να αποξενώσει είτε να ενώσει ακόμη παραπάνω τα άτομα μίας μικρότερης, ή, μεγαλύτερης κοινότητας. Ο πόνος που γεννά η απώλεια είναι ένας αλλιώτικος συνδετικός κρίκος που αποζητά την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο χάρη στα όποια μικρά θαύματα φωτός που έρχονται να διαλύσουν και να πάρουν μακρυά το όποιο σκοτάδι. Η αλληλεγγύη και η ενσυναίσθηση γίνονται ''πυξίδα'' για να πορευθούν από εδώ και πέρα και να βρουν ακόμη και την όποια λύτρωση μέσα από τη συγχώρεση τόσο του ίδιου τους του εαυτού όσο και των γύρω τους.

Θα ολοκληρώσω κάπου εδώ την κριτική μου για το βιβλίο λέγοντας ότι μου άφησε μία γλυκόπικρη αίσθηση στα χείλη, όπως με όμοιο τρόπο κάνει σε καθημερινό επίπεδο η ζωή. Εάν αγαπάτε βιβλία που συνδυάζουν τον ρεαλισμό με αυτήν την ταιριαστή κι όχι υπερβολική προσθήκη του μαγικού και μεταφυσικού στοιχείου και δεν αναζητάτε κάτι το συνηθισμένο, αυτό το βιβλίο είναι για εσάς!

Αναζητήστε το! Καλή ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Υ.Γ. Μείνετε συντονισμένοι/ες για το 3ο μέρος του αφιερώματος.